ဂ်ာမူး ဂ်ာမူး

အင္ဒိုနီးရွား ကိုတာ၀န္ အသစ္နဲ႔ မေျပာင္း ခင္မွာ လုပ္ငန္းနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သင္တန္း တက္ဖို႔ အရင္ေရာက္ခဲ့ရပါတယ္။ ဘာလီက ဒန္ပါဆာေလဆိပ္ကို ပထမဦးဆုံး ေျခခ် မိတဲ့ အခါမွာ ကတည္းက ဘာလီ နဲ႔  ဘာလီကၽြန္းသူကၽြန္းသား ေတြဟာ ကိုယ္နဲ႔ မစိမ္း သလိုလို၊ အရင္တုန္းက ပဲ ေရာက္ခဲ့ ဖူးသလိုလို ခံစားမွဳ မ်ိဳး ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္။ ဘာလီကၽြန္း ရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္ ဂ်င္ဘာရမ္ ကမ္းေျခက ဟိုတယ္ (Seri Segara Hotel သီရိသမုဒၵရာ ဟိုတယ္လို႔ ဘာသာျပန္ရမယ္) မွာ ရက္သတၱပါတ္ ႏွစ္ပါတ္ေလာက္ ေနၿပီး ရုံးကို အႀကိဳအပို႔ လုပ္တဲ့ ကားနဲ႔ မနက္ ရွစ္နာရီခြဲ ေလာက္ သြား၊ ၿပီးရင္ ညေန ငါးနာရီေက်ာ္ ေက်ာ္ေလာက္မွာ ဟိုတယ္ကို ျပန္ပို႔ ဆိုတဲ့ အစီအစဥ္ေဘာင္ထဲမွာပဲ ေနသားက်ေနခဲ့ရ ပါတယ္။  ဘာလီက လမ္းက်ဥ္းက်ဥ္းကေလးေတြ၊ လမ္းဆုံလမ္းခြ ေတြ၊ အခိုင္အခန္႔ နတ္ကြန္းေတြ၊ လမ္းေဘး ေစ်းဆိုင္ကေလးေတြ နဲ႔ အသားညိဳညိဳ အၿပံဳးခ်ိဳခ်ိဳ ပိုင္ရွင္ ဘာလီကၽြန္းသူ ေတြ ဟာ ကုိယ္နဲ႔ ရင္းႏွီးေနသလို မ်ိဳး ခံစားရပါတယ္။ ဘာလီဟာ ကေမာၻဒီးယား က ဆီရမ္ရိ (Siem Reap) နဲ႔ တူသလိုလို၊ ျမန္မာျပည္ ေမာ္လၿမိဳင္က ရပ္ကြက္ တခုထဲ ေရာက္ေနသလိုလိုျဖစ္ေနမိပါတယ္။ ဆိုခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာတြေၾကာင့္ပဲ လား ခင္မင္ႏွစ္လိုဖြယ္ ဘာလီ ကၽြန္းသူ ကၽြန္းသားေတြဟာ ျမန္မာေတြနဲ႔တူလြန္း လို႔ပဲလား ဘာလီနဲ႔ စိမ္းမေနပဲ သိပ္ရင္းႏွီးသလိုျဖစ္ေနတယ္လို႔ခံစားမိပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ္နဲ႔ မတူပဲ ထူးျခားတဲ့ အေလ့ အထ၊ ယဥ္ေက်းမွဳ အမူအက်င့္ ေတြကို တနဂၤေႏြ ႏွစ္ပါတ္ အတြင္း ရုံးသြား၊ ရုံးျပန္ သတိထား ေလ့လာၾကည့္မိပါတယ္။ နားရြက္ၾကားမွာ စကား၀ါပန္းထိုးထားတတ္တဲ့ ခပ္ေပ်ာ္ေပ်ာ္ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ ဒရိုင္ဘာ ကတြတ္ (Ketut) ၿပီးရင္ မနက္တုိင္း သတိထား မိတဲ့ အထဲမွာ ပုလင္းေပါင္းစုံကို ေတာင္းထဲထည့္ ၿပီး လည္ေရာင္းေနတဲ့ ေစ်းသည္ေတြက ထိပ္ဆုံးက ပါပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ က ပုလင္းေတြထည့္ထားတဲ့ ေတာင္း ကို ပါတိတ္အစ နဲ႔ ေက်ာပိုး သိုင္းၿပီးလမ္းေလွ်ာက္ လည္ေရာင္းၾက သလို၊ တခ်ိဳ႕ က လည္း စက္ဘီး၊ တခ်ိဳ႕ က ဆုိင္ကယ္ အစရွိသျဖင့္ ပုံစံ အမ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႔ ေရာင္းတာေတြ႔ ရပါတယ္။ အဲဒီ အသည္ ဘာသည္လဲ ဆိုတာ ေတြ႔မိတိုင္း သိခ်င္စိတ္ အလြန္ျပင္းျပင္းျပျပ ျဖစ္မိေပမယ့္ ရုံးကိုေရာက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ ရွုပ္ေထြးမ်ားျပားလွတဲ့ လုပ္ငန္းတာ၀န္ေတြ နဲ႔ ဖိစီးၿပီး လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြကို မေမးမိျပန္ဘူး။ ဒီလို နဲ႔ လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ သင္တန္း ႏွစ္ပါတ္ၿပီး လို႔ ဘာလီက ေန မေလးရွား ကို ျပန္သာ လာခဲ့ရတယ္ အဲဒီ အသည္ ဘာသည္ လဲ မသိလိုက္ရဘူး။

မေလးရွား ကေန ဘာလီ ေျပာင္းရတဲ့ အခါက်ေတာ့လဲ ေျပာင္းခါ စဆိုေတာ့ ရုံးတာ၀န္၊ အိမ္ေထာင္တာ၀န္ ေတြေၾကာင့္ အမွူ႔ မဲ့ အမွတ္မဲ့ ပဲျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ အဲဒါကို ဂ်ာမူး ေရာင္းသည့္အသည္ ဆိုတာသိေပမယ့္ တခါမွ အေသးစိပ္ေလ့လာမၾကည့္ရေသးပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ တညေန ရုံးက အျပန္ လမ္းမွာ လူေတြ၀ိုင္းေနတဲ့ အဲဒီအသည္ ေတြ႔လို႔ ကားရပ္ၿပီး ၀င္အား ေပးပါတယ္။ ဘယ္လိုေသာက္မလဲ လို႔ေစ်းသည္က ေမးေတာ့ ဘယ္လိုမ်ိဳးရလဲ ျပန္ေမးလိုက္ပါတယ္။ သူျပန္ေျပာတဲ့ အမ်ိဳးေပါင္း မ်ားစြားကို နားသိပ္မလည္ေတာ့ ရိုးရိုးပဲ  ေပး (Biasa saja)  လို႔ ေျပာလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီမွာ သူက ပုလင္းေပါင္းစုံထဲ က အရည္ေပါင္းစုံ၊ အမွုံ႔ ေပါင္းစုံ နည္းနည္း ခ်င္းထည့္ၿပီး ဘဲဥ ထည့္မလား ထပ္ေမးပါတယ္။ ကိုယ္စကား ျပန္မရခင္ပဲ ဘဲဥတလုံးကို ခြဲ ၿပီး အကာေတြကို သြန္ပါတယ္။ အႏွစ္ခ်ည္းသီးသန္႔ ကိုေစာေစာ က ခြက္ထဲ ကိုထည့္ ၿပီး ေမႊပါေတာ့တယ္။ ႏွ႔ံေလာက္ၿပီ ထင္မွ ဖန္ခြက္ အသစ္တစ္လုံးထဲ ကိုေစာေစာက ညိဳျပစ္ျပစ္ အရည္ေတြထည့္ ၿပီး ကမ္းေပးပါတယ္။ က်ေနာ္လဲ မွာၿပီးမွ ေတာ့ မထူးပါဘူး ဆိုၿပီး တက်ိဳက္တည္း ေမာ့ ခ်လိုက္ပါတယ္။

ငရုတ္သီး ၊ ဆႏြင္းမွုန္႕၊ မဆလာေတြ ေရာၿပီး ေမႊခ်က္ ခ်က္ ရင္ေတာင္ ညီစို႔စို႔ နံတတ္တဲ့ ဘဲဥ အႏွစ္ပါေပေသာ္လည္း လုံး၀ မညီွပဲ အရသာဟာ ခ်ိဳသလိုလို၊ ငန္သလိုလို၊ ခါးသလိုလို နဲ႔ ပူရွိန္းရွိန္း ျဖစ္ၿပီး ေတာ့ လည္ေခ်ာင္းထဲ ကို ေႏြးခနဲ စီး၀င္သြားပါတယ္။ အိမ္ျပန္ေရာက္ေတာ့ လဲ လူက ပူရွိန္းရွိန္းျဖစ္ေနၿပီး ေရတ၀ ခ်ိဳးလိုက္ခါမွပဲ လန္းဆန္းၿပီး ဗိုက္ပါ ဆာသြားပါေတာ့တယ္။ ေနာက္ေတာ့ အိမ္နီးခ်င္း ေဒါက္တာမ လာလည္ တုန္း အေသးစိပ္ ေမးတဲ့အခါက်မွ ဂ်ာမူးအေၾကာင္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သိရပါေတာ့တယ္။ 

တကယ္ေတာ့ ဂ်ာမူး ဆိုတာ အင္ဒိုနီးရွား ႏိုင္ငံ ဂ်ာဗား ကၽြန္းမႀကီး အႏွံ႔ က ကၽြန္းသူ ကၽြန္းသားေတြ ေန႔စဥ္ မွီ၀ဲ တဲ့ တိုင္းရင္းေဆး တစ္မ်ိဳးပါပဲ။ ေဆးဖက္၀င္ အပင္ေပါင္းစုံ က အရြက္၊ အသီး၊ အရိုး၊ အျမစ္၊ အပြင့္၊ အေခါက္ ေတြကို ေဆးေဖာ္စပ္ၿပီး ေသာက္သုံးၾက တာျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ာမူးကို ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ကတည္း က သုံးစြဲ လာလိုက္တာ ဆင္းရဲ ခ်မ္းသာ မေရြး၊ ၿမိဳ႕ျပ ေက်းလက္ မခြဲ ျခားပဲ လူတန္းစားေပါင္းစုံ ရဲ႕ မွီ၀ဲ အားထား ရာ တစ္ခု အျဖစ္ယခု အခ်ိန္အထိ အင္ဒိုနီးရွား က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ ျပန္႔ အားကိုးတႀကီး မွီ၀႕ဲ အသုံး ျပဳတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဂ်ာမူး ရွင္

ဂ်ာမူး မွာ ပါ၀င္တဲ့ ေဆးဖက္၀င္ သစ္ရြက္၊ သစ္ေခါက္၊ သစ္ျမစ္၊ သစ္ဖု၊ သစ္သီး၊ သစ္ဖူး ၊ သစ္ပြင့္

ဂ်င္းပင္

ဂ်ာမူး ျပဳလုပ္ပုံ ကို ရွာေဖြ ေလ့လာၿပီး ေရးရရင္ တိုင္းရင္းေဆးက်မ္း ပုံစံ မ်ိဳး ျဖစ္သြား ႏိုင္တဲ့ အတြက္ ဂ်ာမူး ေဖာ္ျမဴလာေတာ့ ေရးဖို႔ အစီအစဥ္ မရွိပါ။သို႔ ေပမယ့္ အၾကမ္းအားျဖင့္ ဂ်ာမူး တဖုံ မွာ အေျခခံ ပါ၀င္တဲ့ ပရေဆးပင္ ေတြ ရာေပါင္း မ်ားစြာ မွ အနည္းငယ္ကို စုစည္း ၾကည့္တဲ့ အခါမွာ ေအာက္ပါအပင္ေတြ အဓိကပါ၀င္တာေတြ႔ ရပါတယ္။ 

ဂ်င္း (ခ်င္း) Ginger (Zingiber Officinale)
ဂ်င္း တမ်ိဳး Lempuyang (Zingiber Oronaticum)
ဂ်င္း တမ်ိဳး Temu Lawak/ Wild Ginger (Curcuma Cautkeridza) (ဘာလီကၽြန္းသား ေတြ ငွက္ေပ်ာအူ၊ ၾကက္သားနဲ႔ ေရာခ်က္ၿပီး အထင္ကရ ပြဲေတြမွာ ေကၽြးေလ့ရွိသည္။) 
နႏြင္းတက္ Kunyit/ Tumeric (Curcuma Domestica)
ဂ်င္းတမ်ိဳး Kencur/ Greater Galingale (Kaemferi Galanga)
ဂ်င္းတမ်ိဳး Lengkuas/ Ginger Plant (Elpina Galanga)
ဂ်င္းတမ်ိဳး Bengle (Zingiber Bevifalium)

(မွတ္ခ်က္ အေနနဲ႔ ၀န္ခံရရင္ အဲဒီ သစ္ဥ သစ္ဖုေတြ အားလုံး ဟာ ဂ်င္းတက္ နဲ႔ ဆင္တူယိုးမွား ေတြခ်ည္းပါပဲ။ တိုင္းရင္းေဆးပညာ နဲ႔ ရုကၡေဗဒမွာ နကန္း တလုံးမွ မတတ္ေတာ့ ခပ္တည္တည္ နဲ႔ (ဂ်င္းတမ်ိဳး) ဆိုၿပီး ေရာခ် လိုက္ပါတယ္။ စကားမစပ္ ငယ္ငယ္တုန္း က အေၾကာင္းေလး သြားသတိရပါတယ္။ အေမက ေစ်းမွာ ဂ်င္း တက္ နည္းနည္း သြား၀ယ္ခိုင္းပါတယ္။ ဂ်င္းတက္ လို႔ ဘာလို႔ ခြဲေျပာရသလဲ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္ တို႔ နယ္မွာ ဂ်င္းကို ေပါက္ၿပီး တမ်ိဳး၊ ပိုးတီး ပုံ တမ်ိဳး လုပ္ေရာင္းလို႔ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဆက္ရရင္ က်ေနာ္ ေစ်း ကိုေရာက္ေတာ့ ဂ်င္းတက္ ေရာင္းတဲ့ အသည္ ကိုရွာမေတြ႔ ပါဘူး။ အဲဒီမွာ အမွုန္႔ ေရာင္စုံေတြ ကို သံျဖဴနဲ႔ လုပ္ထားတဲ့ မွန္ပုံး ေတြ နဲ႔ ထည့္ ေရာင္းတဲ့ ဆိုင္ မွာ ဂ်င္းေတြ ကို သံပုံး တခုနဲ႔ သပ္သပ္ယပ္ယပ္ ထည့္ထား တာကို သြားေတြ႔ ပါတယ္။ က်ေနာ္ က ဆိုင္ရွင္ အေဒၚႀကီး ကို ဂ်င္း ႏွစ္က်ပ္ ဖုိးေလာက္ ေရာင္းပါ လို႔ ေျပာေတာ့ အဲဒီ အေဒၚႀကီး က အဲဒါ မိတ္သလင္.. ကြဲ႔ တဲ့ :P )


အရြက္
ငုပင္ (ဟုထင္သည္) Secang (Caesalpinia Sappan)
ပိန္းရြက္ တမ်ိဳး Sambang Dara (Rexco Ecaria Bicolar Hassk)
ကြမ္းရြက္ Brotowali (Tiospora Rumpii Boerl)
ဂ်ာဗားကြ်န္း အႏွံ႔ ေပါက္တတ္သည့္ အပင္တမ်ိဳး Adas (Foeniculum Vulgare Mill)

အသီး
သံပရို / သံပုရာသီး Jeruk Nipis/ Calamondin (Citrae Aurantifalia Sivingle)
ခရမ္းကေစာ့ သီးတမ်ိဳး (ဟုထင္သည္) Ceplukan (Physalic Angulata Him)
ပုန္းညွက္ သီး (ဟုထင္သည္) Nyamplung (Calophylum Inaphyllu)

အေခါက္

သစ္ဂ်ပိုး Kayu Manis/ Cinamon (Gijeyzahyza Glabra)

အပြင့္
စပါယ္ Melati/ Yasmin / Jasmine (Jataninum Sunbac Ait)
သမန္းျမက္ပြင့္ (ဟုထင္သည္) Rumput Alang-alang (Gramineae)

တကယ္တန္း ဂ်ာမူး အေၾကာင္းေလ့လာရသည္မွာ မလြယ္ကူပါ။ အထူးသျဖင့္ က်ေနာ့္လို ဂ်င္းနဲ႔ မိတ္သလင္ ကိုပင္ မခြဲတတ္ေသာ သူမ်ား အတြက္ သာ၍ မလြယ္ပါေသးသည္။ ဂ်ာမူးကို အင္ဒိုနီးရွား မွာ ဘာလို႔ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ မွီ၀ဲ သုံးစြဲ ၾကသလဲ ဆိုေတာ့ -

၁) ေနရာတကာ မွာ အလြယ္တကူရ ႏိုင္ျခင္း
၂) ေစ်းႏွုံး ခ်ိဳသာ ျခင္း
၃) ေဘးထြက္ ဆိုးက်ိဳး မရွိ ျခင္း တို႔ ေၾကာင့္လို႔ ဆိုပါတယ္။

ဂ်ဗားသူ၊ ဘာလီ သူေတြ ေခ်ာတာ၊ က်န္းမာ တာဟာ ဂ်ာမူး ဆိုတဲ့ လွ်ိဳ႕႔ ၀ွက္ခ်က္ေၾကာင့္ လို႔ ဆိုၾကပါတယ္။ ဂ်ာမူး အေၾကာင္း ဆက္စပ္သမွ် ေျပာရရင္ ကုန္ႏိုင္ဘြယ္ မျမင္ပါဘူး။ အင္ဒိုနီးရွား ရုပ္ရွင္ဇာတ္လမ္း တြဲေတြ ထဲမွာလဲ ဇာတ္ေဆာင္မင္းသမီး ေတြဟာ ဂ်ာမူးေရာင္းတဲ့ ဂ်ာဗား က ဂ်ာမူးသည္ အျဖစ္ သရုပ္ေဆာင္တာ ခဏခဏ ပါတတ္ပါတယ္။ သမီး အငယ္ေလးေရ၀တီ ေမြးခါစ မွာ ခင့္ ကို မီးထြက္ စမိခင္ေတြေသာက္ရတဲ့ ဂ်ာမူး ၀ယ္တိုက္ရပါတယ္။ ေမြးကင္းစ ေရ၀တီကေလး ကိုလဲ ထက္လင္းရင္လူးေဆး မရႏိုင္တဲ့ ဘာလီမွာ ဂ်ာမူး ရင္လူးေဆး Minyak Telon  ကိုပဲအားထား ရပါတယ္။ ဂ်ာမူး ဟာ ဘယ္ေလာက္အထိ လႊမ္းမိုးႏိုင္ သလဲ ဆိုရင္ သမီးအႀကီးမေလး ဘာလီသူ သူငယ္ခ်င္းေတြ နဲ႔ ကစား တဲ့ အခါမွာ ကစားစရာ ခြက္ေတြ၊ ဘူးေတြကို ျခင္းတခုထဲ ထည့္ၿပီး "ဂ်ာမူး..ဂ်ာမူး" လို႔ ေအာ္ၿပီး ဂ်ာမူး သည္လုပ္တန္း ကစားသည္ အထိပါပဲ။ 

အင္ဒိုနီးရွား ကေန မေလးရွားကို ျပန္ေျပာင္း လာခဲ့ရပါၿပီ။ ဒါေပမယ့္ တခါ တေလမွာ "ဂ်ာမူး......ဂ်ာမူး" ဆိုတဲ့ အသံ ကိုေတာ့ ၾကားေယာင္ေနတုန္းပါပဲ။                ။


ဓါတ္ပုံ / Photo / Gambar
ဓါတ္ပုံအားလုံး အင္တာနက္မွ ကူးယူပါသည္။ 
Photos are taken from internet and credits are due to all respective photographers.
Saya menganbil dari internet dan facebook. Maaf dan terimakasih.


ကိုးကား / Reference / Referensi
အခ်က္အလက္အမ်ားစု ကို အင္ဒိုနီးရွား၀က္ဆိုက္မ်ားမွ ရယူပါသည္။
Many facts about Jamu are taken from some Indonesian webpages.
Saya manganbil informasi dangan referensi dari Indonesia webpages. 

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....

ဂ်ာကာတာ ခဏေလးမ်ား

ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ ေရွာ့ပင္ထြက္လို႕ေကာင္းတဲ့ေနရာ၊ အင္ဒိုနီးရွားရဲ႕ အေကာင္းဆုံး အစားအေသာက္ ေတြရ ႏိုင္တဲ့ ၿမိဳ႕၊ ယဥ္ေက်းမွဳ႕အေမြအႏွစ္ ေတြနဲ႔သမိုင္း၀င္ အထိမ္းအမွတ္ေတြ စုစည္းရာ ဌာန၊ ပူေႏြးစုိစြတ္ တဲ့ ပါတ္၀န္းက်င္ နဲ႔ ၾကပ္ညပ္ေနတဲ့ လမ္းမ က်ယ္ႀကီးေတြရဲ႕ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ပိတ္ဆုိ႔ ေနတာေတြကို စိတ္ရွည္သည္းခံ ႏိုင္မယ္ ဆိုရင္ အေရွ႕ေတာင္အာရွရဲ႕ အႀကီးဆုံး ဂ်ာကာတာ ၿမိဳ႕ ကိုတစ္ေခါက္ေလာက္ေတာ့ အနည္းဆုံး လည္သင့္ တဲ့ ေနရာ လို႔ ဆိုခ်င္ပါတယ္။ အင္ဒိုနီးရွား ႏိုင္ငံ ဘာလီကၽြန္း မွာအလုပ္တာ၀န္ နဲ႕ ေနထိုင္စဥ္ အတြင္း ဂ်ာကာတာ ကို အလုပ္ကိစၥ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႔ ေရာက္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေရာက္တဲ့ အေခါက္တိုင္း ၂၄ နာရီထက္ ပိုၿပီး မေနျဖစ္ခဲ့ေပမယ့္ အရွိန္အဟုန္ နဲ႔ ဖြင့္ၿဖိဳးတိုးတက္ ေနတဲ့ ဂ်ာကာတာ ကို ေတြ႔ႀကံဳ ခံစား ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။


လူဦးေရ ဆယ့္သုံးသန္း ေက်ာ္ မွီတင္း ေနထိုင္ရာ အင္ဒိုနီးရွားရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဂ်ာကာတာ ဟာ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ဆိုင္ကယ္ ေတြ၊ ကားေတြနဲ႔ အၿမဲ ရွုပ္ေထြး ျပည့္ၾကပ္ေနၿပီး ေန႔စဥ္ ႏွင့္ အမွ် လဲ ကၽြန္းေပါင္း ေသာင္း သုံးေထာင္ေက်ာ္က ေဒသတြင္း ခရီးသြား ေတြ စီး၀င္ စီးထြက္ ေနရာ ၿမိဳ႕ေတာ္ႀကီးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ာကာတာ ကို မျဖစ္မေန သြားရမယ့္ ကိစၥ ေတြရွိလာေတာ့ ပထမ ဘာလီကၽြန္းကေန ဂီလီထရမ္၀မ္ဂန္ ဆိပ္ကမ္းကို ကိုယ့္ဖာသာ ေမာင္းသြား ၿပီး အဲဒီကေန မွ တဆင့္ ဂီလီမာေနာက္ (Gilimanauk) ကို ေမာ္ေတာ္ကား ေတြ ကြန္တိန္နာ ေတြတင္တဲ့ ဇက္သေဘၤာနဲ႔ ဂ်ာဗားကၽြန္း မႀကီး ကိုေရာက္၊ အဲဒီေနာက္ ဆူရာဗာရ (Surabaya) ကေန တဆင့္ ဆင္မာရမ္ ၿမိဳ႕ (Semarang) ၿမိဳ႕ကို ျဖတ္ၿပီး ၿမိဳ႕ေတာ္ ဂ်ာကာတာ အထိခရီးရွည္ ႏွစ္ရက္ခန္႕ ေမာင္းၿပီး ေနာက္တစ္ေန႔ မွာ ဂ်ာကာတာ မွာလုပ္စရာ ကိစၥ မွန္သမွ် လုပ္ၿပီး အျပန္ကို တျခားဘက္က ပတ္ၿပီး နာမည္ေက်ာ္ ဘန္ေဒါင္း (Bandung) နဲ႔ ဂ်ိဳဂ်ကာတာ (Yogyakarta) ကိုျဖတ္ၿပီး ဂီလီမာေနာက္ ကေနမွ တဆင့္ ဘာလီကို အျပန္ဖယ္ရီ ေပၚကို ေမာင္းတင္ၿပီး ေအးေအးေဆးေဆး ျပန္မယ္ ဆိုၿပီး ႀကံစည္ ထားခဲ့ ပါတယ္။

ရုံးက ေအာ္ပေရးရွင္း မန္ေနဂ်ာ ကာဒက္ (Kadet) ကို လမ္းေၾကာင္း ေသခ်ာေမး၊ ေျမပုံ နဲ႔ ေသခ်ာ တိုက္ၿပီး အလုပ္ကေပးထားတဲ့ တိုရိုတာ ဖိုး၀ွီး ကို ေတာင့္တင္းေအာင္ျပင္ဆင္ေပးဖို႔ အကူအညီေတာင္းထားခဲ့ပါတယ္။ သို႔ေပမင့္ တကယ္တမ္း သြားျဖစ္ခဲ့တဲ့ အေခါက္တိုင္းမွာေတာ့ Lion Air နဲ႔ ေလေၾကာင္းကခ်ည္းသာ သြား ခဲ့ရပါတယ္။ မနက္ေစာေစာ သုံးနာရီေလာက္ထ၊ ဒန္ပါဆာ (Denpasar) ေလဆိပ္မွာ ကားရပ္ခဲ့ ၿပီး အေစာဆုံး ေလယာဥ္နဲ႔ ဂ်ာကာတာကို သြား၊ တေနကုန္ လုပ္စရာ ရွိတာလုပ္၊ ေနာက္အက်ဆုံး ဆယ့္တစ္နာရီေလယာဥ္နဲ႔ ၊ ဘာလီကို ျပန္လာ၊ ေနာက္တေန႕မနက္ ႏွစ္နာရီေလာက္ ျပန္ေရာက္၊ မနက္ရုံး မွီေအာင္ တက္၊ အဲလိုခ်ည္းသာ အေျခအေနအရ အလ်ဥ္မွီ စီစဥ္ သြားလာခဲ့ရပါတယ္။ ႏွစ္နာရီေက်ာ္ စီးရတဲ့ ေလယာဥ္ေပၚက ဆင္းတာနဲ႕ ေလဆိပ္က မွီရာ ဘတ္စကားနဲ႕ အလုပ္ကိစၥေတြရွိရာ ဂ်ာကာတာၿမိဳ႕လည္ေခါင္ (Pusat Jakarta - Jakarta City Center) ကို (ကားမပိတ္ရင္ တစ္နာရီခန္႕၊ ကားၾကပ္ရင္ မခန္႔မွန္းႏိုင္) စိတ္ရွည္သည္းခံ ၿပီး ေရာက္ေအာင္ သြားရပါတယ္။ ပထမ အေခါက္ေတြက အျမန္ေရာက္ခ်င္ေဇာနဲ႔ တကၠစီ စီးခဲ့ ေပမယ့္ ဘတ္စကား နဲ႔ ေရာက္ခ်ိန္ သိပ္မကြာဘူး ဆိုတာ ေနာက္ပိုင္းမွာ သိလာခဲ့ရလို႕ ဘတ္စကားပဲ စီးပါေတာ့တယ္။ အမ်ိဳးသားေက်ာက္တိုင္ရွိရာ ၿမိဳ႕လည္က ျပည္သူ႔ ရင္ျပင္ (Merdeka Square) ၀န္းနားက ဘတ္စ္စေတရွင္ ကေန သုံးဘီး ဆိုင္ကယ္ ဒါမွ မဟုတ္ ဆိုင္ကယ္ တကၠစီနဲ႕႔ အလုပ္ကိစၥရွိတဲ့ ေနရာ ကို ခရီးဆက္ရပါတယ္။


ဂ်ာကာတာ ဟာ ဖြံ႔ၿဖိဳးတက္မွု႔ နဲ႔ စီးပြားေရးရာ ေတာင့္တင္းမွဳ႕ကို အဆင့္ျမင့္ ေရွာ့ပင္းစင္တာႀကီးေတြနဲ႔ တင္ ဂုဏ္ယူ၀င့္ၾကြားစြာ သက္ေသျပႏိုင္ပါတယ္။ ေဒသခံ အင္ဒိုနီးရွန္း ေတြရဲ႕ ၀ယ္ယူႏိုင္စြမ္း (purchasing power) ကို သိသာထင္ရွားေစၿပီး ေစ်းႏွုန္းနဲ႔ ေရြးခ်ယ္ စရာ ေပါမ်ား မွဳ႕ ေတြက ေတာ့ ေဒသတြင္းက စကၤာပူ၊ ကြာလာလမ္ပူ နဲ႔ ေဟာင္ ေကာင္ တို႕ ကိုယွဥ္ႏိုင္တယ္ လို႕ ဆိုပါတယ္။ ပလာဇာအင္ဒိုနီးရွား (Plaza Indonesia) ဟာ ပထမဆုံး ေရာက္ခဲ့ တဲ့ ေနရာျဖစ္ၿပီး ဂ်ာကာတာ ေရွာ့ပင္းစင္တာေတြထဲ မွာ ဥပမာ ျပစရာ ပုံသက္ေသေကာင္းပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အင္ဒိုနီးရွားရဲ႕ အေကာင္းဆုံး ေရွာ့ပင္းစင္တာေတြထဲ ကတစ္ခုျဖစ္ၿပီး (Gucci, Georgio Armania, Bvlgaria) စတဲ့ နာမည္ႀကီး (luxury brands) ေတြ အျပင္ ကမာၻေက်ာ္ အင္ဒိုနီးရွား ပါတိတ္ေတြ ကိုလဲ ေခတ္မွီ ဖက္ရွင္ဒီဇိုင္း အမ်ိဳးမ်ိဳး နဲ႔ တီထြင္ ဆန္းသစ္ထားတဲ့ ဆိုင္ေတြလဲ မ်ားစြာ ေတြ႔ ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ေယာက္တည္း သြားခဲ့ တဲ့ အေခါက္ေတြမွာ ေရွာ႔ပင္းစင္တာ ေတြ ကို စိတ္မ၀င္စားေပမယ့္ မိသားစု နဲ႔ ေရာက္ခဲ့ တဲ့ အခါ မွာေတာ့ ေျခတို လာလို႔ ေလာ္ဘီ မွာ တစ္ေယာက္တည္း ျဖစ္သလို ထုိင္ေစာင့္ ခဲ့ရပါ တယ္။ ေျခတို သက္သာေပေသာ္ျငား ေစာင့္ရ ေမွ်ာ္ရလြန္းလို႔ လည္ပင္း ေတာ့ နည္းနည္း ပိုရွည္လာလိမ့္မယ္ ေတာ့ထင္ပါတယ္။


ဂ်ာကာတာ မွာ အင္ဒိုနီးရွား ရဲ႕႕ ေရွးေဟာင္း အေမြ အႏွစ္ေတြ ေလ့လာ ခံစား ႏိုင္မယ့္ ေနရာ မိုနာ့ စ္ (Monas) ကိုမေရာက္ခ့ဲဘူး ဆိုရင္ေတာ့ ဂ်ာကာတာ ကိုေရာက္ခဲ့ တယ္လို႔ ေျပာရမွာ ေတာ္ေတာ္ ခက္ပါလိမ့္မယ္။ တကယ္ေတာ့ မိုနာ့စ္ ဆိုတာ အင္ဒိုနီးရွား ဆိုတာ ျဖစ္လာေအာင္ တိုက္ခိုက္ရယူလို႔ ေအာင္ျမင္မွု ရခဲ့ တဲ့ အထိမ္း အမွတ္ ေက်ာက္တိုင္ႀကီးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မိုနာ့စ္ ဆိုတာကလဲ ဘာဟာဆာ အင္ဒိုနီးရွား လို အတို ေကာက္ (Monumen Nasional - Mo Nas) ေခၚတာ ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလးရာေလးဆယ့္ သုံးေပ ျမင့္တဲ့ မိုနာ့စ္ ကို ၁၉၆၁ ခုႏွစ္မွာ သမၼတႀကီး ဆူကာႏို ရဲ႕ ညႊန္ၾကား ခ်က္နဲ႔ ေဆာက္ခဲ့တာ ျဖစ္ၿပီး ၁၉၇၅ ခုႏွစ္မွာ အမ်ား ျပည္သူ ေလ့လာၾကည့္ရွု ႏိုင္ရန္ ဖြင့္လွစ္ခဲ့တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ အတြင္းပိုင္းမွာ ဟိႏၵဴဧကရာဇ္ မဂ်ပထစ္ (Majapahit) ကစၿပီး လြတ္လပ္ေသာ အင္ဒိုနီးရွား ႏိုင္ငံ အျဖစ္ ရင့္က်ဴး ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ၁၉၄၅ ခုႏွစ္၊ ၾသဂုတ္လ ၂၇ ရက္ေန႔ အထိ အင္ဒိုနီးရွား ရဲ႕ ရုန္းကန္ လွုပ္ရွား လာခဲ့ရတဲ့ ႏိုင္ငံေရး သမိုင္း ကို ပုံတူ ေသေသး ကေလး ေတြ နဲ႕ ျပကြက္ တစ္ခုျခင္း၊ တစ္ခန္း ျခင္း အေသးစိပ္ ျပထားၿပီး အဂၤလိပ္၊ ဘာဟာဆာ အင္ဒိုနီးရွား ႏွစ္ဘာသာ နဲ႔ ေရး ထားတဲ့ ေၾကးျပား ေလးေတြ တစ္ခန္းျခင္း စီမွာ ကပ္ထားပါတယ္။

မိုနာ့စ္ အေပၚကို မတက္မွီ ေအာက္ထပ္ က အလင္းေရာင္ မွိန္မွိန္နဲ႔ ခန္းမက်ယ္ႀကီး က ျပခန္း ျပကြက္ေတြကို တစ္ခုျခင္း၊ တစ္ခန္းျခင္း အေသးစိပ္ ဖတ္ေနမယ္ ဆိုရင္ တစ္ေနကုန္ ေလာက္ ၾကာ ႏိုင္မယ္ ထင္ပါတယ္။ ျပတိုက္ တို႔ ရဲ႕ ထုံးစံ အတိုင္း အလယ္တန္း၊ အထက္တန္း ေက်ာင္းသူ ေက်ာင္းသား အုပ္စုေတြနဲ႔ ျပည့္ေနၿပီး ေဒသတြင္း ခရီးသြား ေတြလဲ တဖြဲဖြဲ လာေလ့လာ ၾကည့္ရွဳ႕ ေနၾကတာ ေတြ႔ရပါတယ္။ မိုနာ့စ္ ရဲ႕ အေပၚထပ္ (Observation Deck) မွာေတာ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဂ်ာကာတာ ရဲ႕ ရွဳခင္း ကို ျမင္ကြင္းက်ယ္ ခံစား ႏုိင္မွာပါ။ ပူအိုက္ စိုစြတ္လွတဲ့ ဂ်ာကာတာ ရဲ႔ ရွဳခင္း ကို ေထာင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးကေန ေခၽြးတလုံး လုံး နဲ႔ ဓါတ္ပုံ ဗြီဒီယို ရိုက္ ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ခရီးသြား ေတြလဲ မနည္းလွပါဘူး။

တစ္ေခါက္မွာ မိုနာ့စ္က အျပန္ ပါဆာဘာရူး (Pasar Bharu - New Market) ကို သုံးဘီး ဆိုင္ကယ္ နဲ႔ ေရာက္ခဲ့ပါတယ္။ ေရွးေဟာင္း ပစၥည္း ေတြ ေရာင္းတဲ့ ဆိုင္း တန္းေတြကို လူရွုပ္ရွုပ္ ကို ဆန္ၿပီး ျဖတ္အၿပီး မွာ ဂ်ာကာတာ ရဲ႕႕ ရုံးကန္ လွုပ္ရွား ေနရသူ အေျခခံ လူတန္းစား ေတြရဲ႕ ဘ၀ကို တစ္စိတ္ တစ္ေဒသ ျမင္သာ ႏုိင္ပါတယ္။ မိုးေမွ်ာ္ တိုက္ႀကီးေတြ၊ အဆင့္ျမင့္ ေရွာ့ပင္းစင္တာႀကီး ေတြ၊ အေကာင္းဆုံး စားေသာက္ဆိုင္ႀကီးေတြ၊ ၾကယ္ငါးပြင့္ ေဟာ္တယ္ႀကီး ေတြကို ေနာက္ဆုံးေပၚ ဇိမ္ခံကား မ်ိဳးစုံ နဲ႔ သြားလာစား ေသာက္ ေနႏိုင္တဲ့ သူေတြ အမ်ားႀကီး ရွိသလို ႀကိဳက္လြန္းလွတဲ့ ကိုပီဂ်ာေဟး (Kopi Jahe - ဂ်င္းနံ႔ ပါတဲ့ ေကာ္ဖီ) ကို တစ္ထုပ္ ရူပီးရား ႏွစ္ေထာင္ (ျမန္မာေငြ ႏွစ္ရာက်ပ္ခန္႔) ကို မၾကာခဏ မေသာက္ ႏိုင္တဲ့ သူေတြ နဲ႔ လဲ ေတြ႔ ခဲ့ ရပါတယ္။ က်ေနာ္ Grand Hyatt ဟိုတယ္ ေလာ္ဘီ အေပါက္နားမွာ ေဆးလိပ္ေသာက္ေနတုန္း ေနာက္ဆုံးေပၚ ကားအမ်ိဴးမ်ိဴး ေမာင္း၀င္လာၿပီး ဟိုတယ္ ၀န္ထမ္းကို ကားေသာ့ ပစ္ေပး ၿပီး ၀င္သြား တဲ့ ခ်မ္းသာသူ လုူ႔ မလိုင္မ်ား စြာ ကို ေတြ႔ ခဲ့ရသလို၊ သံခ်ိတ္ အေကာက္ တတ္ထားတဲ့ တုတ္တစ္ေျခာင္း ကိုကိုင္ၿပီး ဆာလာအိပ္ အႀကီးႀကီး ထဲမွာ ပလတ္စတစ္၊ သံတိုသံစ စတာ ေတြ လိုက္ေကာက္ ေနတဲ့ ေဒသခံ ႀကီးႀကီး ငယ္ငယ္ ေတြကို လဲ ေတြ႔ခဲ့ ရပါတယ္။

ပါးမွာ သနပ္ခါး ပါးကြက္ၾကားနဲ႔ ေပါင္မွာ ေသးစီးေၾကာင္း နဲ႔ လုံမငယ္ လို မိုးေမွ်ာ္တိုက္တာ အေဆာက္ အအုံႀကီးေတြ၊ စီးပြားေရးစင္တာ ႀကီး ေတြ ရဲ႔ ျပင္ ပမွာ ဂ်ာကာတာ ၿမိဳ႕ ကို ပါတ္စီးေနတဲ့ ေရဆိုးထုပ္ ေျမာင္းႀကီး ဟာ ျမစ္ႀကီး တစ္စင္းလို ျဖစ္ေနၿပီး အမိွုက္သရိုက္ ပလတ္စတ္ ေတြနဲ႔ ေပါေလာ ေပၚ ေနတာကိုလဲ မသတီစရာ ေတြ႔ ျမင္ႏိုင္ဦးမွာပါ။ အေျခခံ နဲ႕႔ အလယ္ အလတ္တန္းစား ေတြအားကိုးရတဲ့ ဘတ္စကား မွတ္တိုင္ ေတြမွာ လူေတြ စုၿပံဳ တုိးအုံ ေနေလ့ရွိၿပီး ဂ်ာကာတာ ရဲ႕ ဆင္ေျခဖုန္း ေတြ ျဖစ္တဲ့ ဘိုဂိုး (Bogor)၊ တင္ဂါရန္ (Tingaran) စတဲ့ ၿမိဳ႕ငယ္ေလးေတြ နဲ႔ သြားလာ ခ်ိတ္ဆက္ မယ့္ လူေတြ နဲ႔ ဂ်ာကာတာ တီေမာ၊ ဘာရတ္၊ ဥတရ၊ ဆယ္လာတန္ (Jakarta - Timor, Barat, Utara, Selatan - ဂ်ာကာတာရဲ႕ အေရွ႔၊ အေနာက္၊ ေတာင္၊ ေျမာက္) ကို သြားလာ ၾကမယ့္ သူေတြ ေဒြးေရာ ယွက္တင္ ရွိပါလိမ့္မယ္။

တစ္ေခါက္မွာ ေတာ့ မနက္ ကိုးနာရီ ေက်ာ္ခန္႔ အလုပ္ကိစၥရွိတဲ့ ရုံးတစ္ရုံး ကိုေရာက္ေတာ့ သူတို႔ ရုံး က မဖြင့္ ေသးပါဘူး။ ခက္တာက ကိုယ့္ မွာ ကလြယ္မထား အပ္တဲ့ ျပႆနာ မၾကာခင္ ေပါက္ကြဲ ေတာ့ မယ့္ အေျခ အေန ဆိုေတာ့ အဲဒီရုံး က လုံၿခံဳ ေရး အေစာင့္ ကို ကိုး နာရီေက်ာ္ ေနသည့္ တိုင္ မဖြင့္ ေသးတဲ့ အေၾကာင္း စိတ္မရွည္ တဲ့ ေလသံ နဲ႔ အျပစ္တင္ ေျပဆိုမိပါတယ္။ အမွန္က ဂ်ာကာတာ နဲ႔ ဘာလီ စံေတာ္ခ်ိန္ မတူပဲ တစ္နာရီတိတိ ကြာ တာ ကို က်ေနာ္ ေမ့ေနတာပါ။ ခက္တာ က သူ႔ ေနနဲ႔ လဲ ဖြင့္ ေပးလို႔ မရပါဘူးတဲ့။ တိုးေအာ္ပေရတာ ဆိုတာ ဘယ္ေနရာ ဘယ္ေဒသက ေဟာ္တယ္ မဆို ရင္းႏွီး ကၽြမ္း၀င္ သလို မ်ိဳး ဆိုေတာ့ အနီးဆုံး ၾကယ္ငါးပြင့္ ဟိုတယ္၊ ဟိုတယ္ နီကိုး (Hotel Nikko - Pusat Jakarta) ကိုပဲ အျမန္ဆုံး နည္းနဲ႔ သုတ္ေျခတင္ ရပါတယ္။ ကိစၥၿပီး မွ အပိြဳင့္မင့္ ရွိရာ ေစာေစာက ရုံး ကို ျပန္ေျပးရပါတယ္။ အဲဒီတစ္ေခါက္ အဆိုပါ ရုံး က အျပန္မွာ ရိုဂ်ာ့ (Malay / Singapore - Rojak: Indonesia - Rujak) တစ္ပြဲစား၊ ေရသန္႔ ဘူးႀကီးႀကီး ၀ယ္ၿပီး ယခု လက္ရွိ အေမရိကန္သမၼတဘာရက္ဟူစိန္အိုဘားမား (President Barack Hussien Obama) တက္ခဲ့ရာ မူလတန္း ေက်ာင္းကေလး ကို ၾကည့္ခ်င္ လို႔ ျပင္းထန္ တဲ့ ေနေရာင္ေအာက္ မွာ နာရီ၀က္ေက်ာ္ လမ္းေလွ်ာက္ ၿပီးွရွာ ခဲ့ရပါတယ္။


အစက ေတာ့ ဘာရက္အိုဘားမား ကေလး ပုံ ေၾကးရုပ္ကို မန္တန္ ပန္းၿခံ (Menteng) မွာ ထားခဲ့ ေပမယ့္ ေနာက္ ပိုင္း မွာ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ေၾကာင့္ သူငယ္ငယ္ က တက္ခဲ့ ရာ မူလတန္း ေက်ာင္း ကိုေျပာင္းေရႊ႕႕႔ ခဲတယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဘာရက္အိုဘားမား ဟာ ဖရန္စစ္ကန္ အစစ္စီ မူလတန္းေက်ာင္း (Franciscan Asisi Primary School) မွာ ဘာရီဆိုတိုရိ (Barry Soetoro) ဆိုတဲ့ နာမည္ နဲ႕ ဇန္န၀ါရီလ ၁ ရက္ေန႔ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ ေက်ာင္း အပ္ခဲ့ ၿပီး သုံး ႏွစ္တိတိ တက္ခဲ့ ၿပီး မိဘေတြ အိမ္ေျပာင္းေရႊ႔ တဲ့ အတြက္ ယခု ဘာဆုကီ အလယ္တန္းေက်ာင္း (Besuki 01 Elementary School, Menteng) မွာ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ ဟာ၀ိုင္ယီ ကို မေျပာင္းေရႊ႔ ခင္ အထိ တစ္ႏွစ္ တက္ခဲ့တယ္ လို႔ ဆိုပါတယ္။ အိုဘားမား တက္ခဲ့ တဲ့ ေက်ာင္း ကေလး က အျပန္မွာ ညေန ေစာင္း ေနေပမယ့္ ေနရွိန္ ကေတာ့ မက် ေသးပါဘူး။ လမ္း အၾကာ ႀကီး ေလွ်ာက္ ခဲ့ ရလို႔ ပင္ ပန္း ေနတဲ့ က်ေနာ္ ဟာ ေက်ာင္းလမ္း ထိပ္က ဆိုင္ကယ္ တကၠစီ ကိုငွား ၿပီး ေလဆိပ္ ကို သြားတဲ့ ဘတ္စေတရွင္ ကိုသာ ငွားလိုက္ပါေတာ့ တယ္။

အမွန္တကယ္ ေတာ့ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဂ်ာကာတာ ဟာ ရက္ အနည္းငယ္ အခ်ိန္ေပးၿပီး လည္ပတ္မယ္ ဆိုရင္ အပိုင္း (၃) ပိုင္း ပိုင္း ၿပီး ေလ့လာသင့္ပါတယ္။ ေရွးေဟာင္း အေဆာက္ အအုံေတြ၊ ဗလီ ေတြ နဲ႔ ခရစ္ယန္ ဘုရားရွိခိုးႀကီး ေတြ ကို တစ္ပိုင္း၊ ယဥ္ေက်းမွု႕ အေမြ အႏွစ္ ေတြ ကို ျပခန္း၊ ျပတိုက္ ေတြမွာ ေလ့လာဖို႔ က တစ္ပိုင္း ထားၿပီး က်န္တဲ့ အပိုင္းကို ေတာ့ ေရွာ့ပင္၊ စားေသာက္ ဆိုင္ေတြ နဲ႔ အပန္းေျဖ ပန္းၿခံ၊ တိရိစာၦန္ဥယ်ာဥ္ ေတြ ကို တစ္ပိုင္း ဆိုၿပီး လမ္းသင့္ သလို အခ်ိန္ရွိသမွ် ေလးကို စီမံ ခန္႔ ခြဲၿပီး ေလ့လာသင့္ တယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။

ဂ်ာကာတာ မွာ ဆုမၾတား ကေန အေနာက္ ပါပူး၀ါး အထိ ကၽြန္းေပါင္းစုံ က လူေတြကို သြင္ျပင္ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားစြာ ေတြ႔ ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်ာကာတာ က လူေတြ ေျပာတဲ့ အင္ဒိုနီးရွန္း ဟာ အရမ္းျမန္ၿပီး အင္ဒိုနီးရွန္း နဲ႔ ဂ်ာဗား စကား ေရာယွက္ ၿပီး ေျပာတာ ျဖစ္လို႔ က်ေနာ့္ အတြက္ နားလည္ဖို႔ အင္မတန္ခက္ခဲပါတယ္။ ေရွာ့ပင္းစင္တာ ေတြမွာ ေတြ႔ရတဲ့ အင္ဒိုနီးရွန္း ေတြဟာ တီဗြီဇာတ္လမ္းေတြထဲ ကထက္ ပိုၿပီး သန္႔ ျပန္႔ေခ်ာေမာ ၾကပါေပတယ္။ ဆင္ေျခဖုံး ကလူ ေတြ ကိုလည္း ဇာတ္လမ္းေတြ ထဲမွာ ထက္ ပိုၿပီး ခက္ခဲ စြာ အပမ္းတႀကီး ရုန္းကန္ ေနရတာ ကို မမွ် မတ ေတြ႔ ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အင္ဒိုနီးရွားရဲ႕ ျပည္တြင္း ေလေၾကာင္း ေတြရဲ႕ ထုံးစံ အတိုင္း သတ္မွတ္ခ်ိန္ထက္ ေနာက္က်ၿပီး မွ ဘာလီ ကိုျပန္ေရာက္ လာတဲ့ က်ေနာ္ဟာ (အေခါက္တိုင္းလိုလို) ေနာက္တစ္ေန႕ မနက္ ႏွစ္နာရီမွ သာ အိမ္ကို ျပန္ေရာက္ပါေတာ့တယ္။ ဂ်ာကာတာ ကိုေရာက္ ခဲ့ တဲ့ ခဏတာ ေလး ေတြဟာ အပူနဲ႔ အေအး၊ အျမင့္ နဲ႔ အနိမ့္၊ ခ်မ္းသာ ျခင္း နဲ႔ ဆင္းရဲျခင္း ေတြကို တၿပိဳင္ နက္ထဲ ခံ စားလိုက္ ရတဲ့ အိမ္မက္ ဆန္ဆန္ ျဖစ္ရပ္ေတြ ခ်ည္း သာ စိတ္ အျမင္ မွာ စြဲ ထင္ေနပါေတာ့တယ္။ ။

၀ိဟာရမဟာ၀ိဟာရ ဂရဟ ဗုဒၶဘာသာ အသင္း (ဘတ္စကားေပၚမွ AATO)

ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္သံရုံး - ဂ်ာကာတာ (AATO)

ျပည္ေထာင္စုသမၼတျမန္မာႏိုင္ငံေတာ္သံရုံး - ဂ်ာကာတာ (AATO)

ဂ်ာကာတာဆင္ေျခဖုံး (ဘတ္စကားေပၚမွ AATO)

ဂ်ာကာတာၿမိဳ႕လည္တစ္ေနရာ (လူကူးကုန္းေက်ာ္တံတားေပၚမွ AATO)

ျဖည့္စြက္ခ်က္။ ။ ဂ်ာကာတာ မွာရိုက္လာတဲ့ ဓါတ္ပုံ ေတြ အမ်ားစု က မွားၿပီး ဖ်က္မိသြားလို႔ ဘာမွ မက်န္ေတာ့ ပါ။ သို႔ ေပမယ့္ ကြန္မန္႔ ေပးလာတဲ့ ဦးေပါက္စ ကိုေက်နပ္ ေစခ်င္လို႔ ရိုက္ခဲ့တဲ့ အထဲ က ရွိတာေလး ေတြတင္လိုက္ ပါတယ္။ ျပည့္စုံ သြားလိမ့္ မယ္လို႔ေတာ့ မထင္၀ံ့ ပါ။
updated 30th March 2012: AATO

Photos:
- Monas - Warsi
- Jakarta Macet - Jarkarta Post
- Cock - (JP/ID Nugroho) Jakarta Post
- Plaza Indonesia - Hkurniawan dari Wikitravel
- Barack Obama Statue - (Jakarta Post, Feb. 24, 2010)

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....

ကိုမိုဒို ဖြတ္နဂါးႀကီးမ်ား ရာဇ၀င္

Photo

ဖြတ္နဂါးႀကီး ေတြအေၾကာင္း နဲ႕ ဆက္စပ္ ပါတ္သက္သမွ်အားလုံးလိုလို ဟာ စိတ္၀င္စားဖြယ္၊ ထိတ္လန္႕ ေၾကာက္မက္ဖြယ္၊ အူလွုိက္ အသည္းတုန္ ရြံရွာ ဆက္ဆုပ္ဖြယ္ ရာမ်ားခ်ည္း ျဖစ္ပါတယ္။ ရက္စက္ ၾကမ္းၾကဳပ္တဲ့ ဟန္ပန္အမူအယာ မ်ားနဲ႕ ေၾကာက္မက္ရြံရွာဖြယ္ သြင္ျပင္လကၡဏာမ်ားရွင္ ဖြတ္နဂါးႀကီး ေတြဟာ ဒ႑ာရီ ပုံျပင္ ေတြထဲမွာ ပါေလ့ရွိတဲ့ နဂါးႀကီးေတြ လို အစိမ္းေရာင္သန္းေနတဲ့ မြဲညစ္ညစ္ ညိဳမည္းမည္း အေၾကးခြံထူထူ ဖုံးလႊမ္းထားတဲ့ ခႏၶာကိုယ္၊ ႏွာေခါင္းေပါက္ က်ယ္က်ယ္၊ သြားရည္ တျမားျမား ျဖစ္ေနတဲ့ ပါးစပ္ေပါက္ထဲက ခၽြန္ျမျမ သြား ေတြ ရဲ႕ ၾကားက လွ်ာ ႏွစ္ခြ ထြက္ေနပုံ ဟာ ရုတ္တရက္ မီးလွ်ံ ေတြ ထြက္က်မလာ ႏိုင္တာ သိ ေပမယ့္လဲ စိုးရိမ္ထိတ္လန္႕ မွုူ႕ ကို ေတာ့ျဖင့္ မေလ်ာ့က် ေစပါဘူး။

အမွန္တကယ္ေတာ့ အႏွီ ရက္စက္ၾကမ္းၾကဳပ္တဲ့ သတၱ၀ါႀကီး ေတြဟာ ကမာၻ႕ အႀကီးဆုံး ဖြတ္ႀကီး ေတြျဖစ္ၿပီး အင္ဒိုးနီးရွား ႏိုင္ငံ ကိုမိုဒို (Komodo)၊ ရင္ကာ (Rinca)၊ ပါဒါ (Pada) နဲ႕ ကိုမိုဒိုကၽြန္း အနီးနားတ၀ိုက္က ကၽြန္း ကေလးေတြေပၚမွာ ေနထိုင္က်က္စားပါတယ္။ ကိုမိုဒိုဖြတ္နဂါး ေတြဟာ သားေကာင္း ေတြကို အမဲလိုက္ၿပီး အရွင္လတ္လတ္ ကိုက္ျဖတ္ ဆုတ္ၿဖဲစား သလို၊ အေကာင္အေသေတြကိုလဲ ၿမိန္ေရယွက္ေရ စားပါေသးတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ႀကီးႏိုင္ငယ္ညွင္း ပုံစံ မ်ိဳး ဇာတ္တူသားလဲ စားပါတယ္။ သူတို႔ ဘာေတြစားတယ္ ဆိုတာ အတိအက် စာရင္းလိုက္ေကာက္လို႔ မရ ႏိုင္ေပမယ့္ အနည္းဆုံး ဆယ္ရာခိုင္ ႏွုံးက ျဖင့္ ဇာတ္တူသား တျခားဖြတ္ ေတြကို စားတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။

Photo

သူတို႔ ဟာ ျဖဳန္းကနဲ ကမူးရွုးတိုး ပုံစံ မ်ိဳး အလွ်င္အျမန္ ေျပးႏိုင္ သလို ေရကူးကလဲ ေတာ္ျပန္ပါေသးတယ္။ သူတို႔ ထက္ ပိုျမန္တဲ့၊ ပိုသန္မာတဲ့ ကၽြဲလို ႏြားလို သားေကာင္ေတြကို ေတာင္တစ္ခ်က္ အမိအရ ကိုက္လိုက္ျခင္း အားျဖင့္ သူတို႔ ပါးစပ္ က တေတာက္ေတာက္ က်ေနတဲ့ သြားရည္ ေတြထဲ က ဘက္တီးရီးယား မ်ိဳးစုံ ေၾကာင့္ တျဖည္းျဖည္း ေႏွးေကြး ေလးလံ ၿပီး ဆက္မသြားႏိုင္ေတာ့ ပဲ ခႏၶာကိုယ္ အစိပ္အပိုင္းေတြကို ရက္ရက္စက္စက္ ကိုက္ျဖတ္ ဆုတ္ဖဲ့ စားျခင္း ကို အရွင္လတ္လတ္ ခံရ ပါတယ္။ အကိုက္ခံ လိုက္ရတဲ့ သားေကာင္ ေနာက္ ကို သူတို႔ ရဲ႕ ထူးျခား လွတဲ့ အနံ႔ ခံ အာရုံ အျပင္ ျပဴတစ္ျပဴတစ္ ထြက္ ေနတဲ့ လွ်ာ ႀကီး ႏွစ္ခြ နဲ႔ ေျခရာခံၿပီး ေသအံ့မူးမူး ျဖစ္ ေနတဲ့ သားေကာင္ ကို ကိုက္ဖဲ့ ၿပီး စားပါတယ္။

ဖြတ္နဂါးႀကီးေတြ ဟာ အသက္ ငါးႏွစ္က ဆယ္ႏွစ္ အတြင္း မွာ အရြယ္ေရာက္ ၿပီး မိတ္လိုက္ ႏိုင္ၾကၿပီး မွတ္တမ္းမ်ား အဆိုအရ အသက္ ငါးဆယ္ ေက်ာ္ အထိရွင္သန္ ေနထိုင္ပါတယ္။ မိခင္ ဖြတ္နဂါးမႀကီး က ဥဥ ဖို႔ အသိုက္ေဆာက္လုပ္ၿပီး တခါဥ ရင္ ဥေပါင္း သုံးဆယ္ေက်ာ္ ဥေလ့ ရွိပါတယ္။ ဖြတ္နဂါး ေပါက္ကေလး ေတြ ဥခြံ ထဲက ကိုယ့္ဖာသာ ေဖာက္ထြက္ ႏိုင္ဖို႔ ကိုးလ ေလာက္ ၾကာတတ္ပါတယ္။ အေကာင္ေပါက္ ကေလးေတြဟာ ဥက ေဖာက္ ထြက္ ႏိုင္တာ နဲ႔ ခ်က္ခ်င္း နီးစပ္ရာ အပင္ႀကီး ေပၚေတြကိ ေျပးတက္ၾကရပါတယ္။ ဒါမွသာ တျခား အရြယ္ေရာက္ၿပီး ဖြတ္နဂါးႀကီးေတြ ရဲ႕ အစာ ျဖစ္က လြတ္ကင္း မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႔ ေလးေတြဟာ သစ္ပင္ႀကီး ေတြေပၚမွာ ပဲ ကိုယ့္ ကိုယ္ကို ထိန္းေက်ာင္း ႏိုင္တဲ့ ေလးႏွစ္သား အရြယ္ ေလာက္အထိ ေနၾကရပါတယ္။

တကယ္လို႔ သာ ကမာၻ႔ အံ့ဖြယ္ ရွစ္ခုသာ ရွိခဲ့ မယ္ဆိုရင္ အဲဒီရွစ္ခုေျမာက္ ဟာ ကိုမိုဒိုကၽြန္းသာ ျဖစ္ပါလိမ့္ မယ္။ သားရုိင္း တိရိစာၦန္ ေက်းငွက္ မ်ားစြာ ရွိတဲ့ အင္ဒိုနီးရွားရဲ႕ ဧရိယာ အက်ယ္ အ၀န္းဟက္တာေပါင္း ငါးေသာင္းကိုးေထာင္ ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသား ဥယ်ာဥ္ႀကီးထဲ က သုံးေထာင္ေက်ာ္ေသာ ကိုမိုဒိုဖြတ္နဂါးႀကီး ေတြ (Komodo Dragons or Varanus Komodoensis) ဟာ ကမာၻဦးက ဒိုင္ႏိုေဆာ မ်ိဳးႏြယ္ ေတြရဲ႕ အႀကီးမားဆုံးေသာ ေနာက္ဆုံး လက္က်ံ မ်ိဳးဆက္ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍ စာဖတ္သူ ဟာ က်ေနာ္ အထက္က ေရးခဲ့ တာေတြကို မယုံ ႏိုင္ဘူး ဆိုရင္လဲ လက္ခံ ပါတယ္။ ဘာလို႔လဲ ဆိုေတာ့ က်ေနာ္ ေျပာတာ နားေထာင္ ဖူးသူ မွန္သမွ် ဟာ မယုံၾကည္တဲ့ မ်က္၀န္း ေတြနဲ႔ က်ေနာ္ ကိုစုိက္ ၾကည့္ ၿပီး ဟုတ္ေကာ ဟုတ္ကဲ့ လား ဆိုတဲ့ ေမးခြန္း ကိုသာ အႀကိမ္ႀကိမ္ ျပန္ေမးတာ ၾကားခဲ့ရဖူးလို႔ ပါ။

Photo

ေဒသခံ ေတြဟာ ကိုမိုဒိုနဂါးႀကီး ေတြကို အိုရာ (Ora) လို႔ ေခၚၾကပါတယ္။ အဖိုး၊ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အဖြားလို႔ အဓိပၸါယ္ ရၿပီး လူသားစင္စစ္ ကေန ေျပာင္းလဲ ထားတယ္ လို႔ ယုံၾကည္ၾကပါတယ္။ ေဒသခံ ေတြဟာ သူတို႔ရဲ႕ ေျမး ျမစ္ေတြ ျဖစ္လို႔ အႏၱရာယ္ မေပးဖို႔ ေတာင္းပန္ေလ့ရွိပါတယ္။ အဆိုပါ ဖြတ္နဂါးႀကီးေတြဟာ အရွည္ ဆယ္ေပ ကေန ဆယ့္ငါးေပ ခန္႔ အထိ ရွိတတ္ၿပီး ေရွ႕ ေျခကို ေထာက္ၿပီး ေခါင္းေထာင္ လိုက္မယ္ ဆိုရင္ သုံးေလးေပေလာက္ အထိ ျမင့္ ပါတယ္။ အေလးခ်ိန္အားျဖင့္ ေပါင္ တရာ့ငါးဆယ္ ကေန ေပါင္ သုံးရာေလာက္ အထိႀကီးထြား ေလ့ရွိပါတယ္။ အေျပး ျမန္သလို တြင္း အနက္ႀကီးေတြကို လဲ တူးႏိုင္ၾကပါတယ္။ ေရကူး၊ ေရငုတ္ေတာ္ ၿပီး အေကာင္ငယ္ေလး ေတြ ဆိုရင္ သစ္ပင္ အျမင့္ ႀကီး ေတြကိုေပၚပါ တက္ႏိုင္ၾကပါတယ္။

သူတို႔ ရဲ႕ အစာ ေတြဟာ အမ်ားအား ျဖင့္ ဆိတ္၊ သမင္၊ ဒရယ္၊ ျမင္း၊ ေတာကၽြဲ၊ ေတာ၀က္ စသည္ျဖင့္ ကၽြန္းေပၚ မွာရွိတဲ့ ေတာနက္ ထဲ မွာ ရွင္သန္ေနထိုင္ တဲ့ ေတာရိုင္း တရိစာၦန္ေတြ အျပင္ ေဒသခံ ေတြ ေမြးထားတဲ့ ၾကက္၊ဘဲ၊ ဆိတ္၊ကၽြဲ စတာ ေတြကို ပါ လစ္ရင္ လစ္သလို ၀င္ဆြဲေလ့ ရွိပါတယ္။ ဖြတ္နဂါးႀကီးေတြရဲ႕႕ ပိုင္နက္ နယ္ပါယ္ ဟာ ကိုမိုဒို သဘာ၀ဥယ်ာဥ္ လို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ကိုမိုဒို၊ ရင္ကာ၊ ပါဒါ နဲ႔ ကိုမိုဒို ကၽြန္း၀န္းက်င္ က ကၽြန္း ကေလး ေတြ တ၀ိုက္ တင္ မကေသးပဲ ဖေလာရက္စ္ (Flores Island) ကၽြန္းတ၀ိုက္မွာ ပါ ခဏခဏ ေတြ႔ရေလ့ ရွိလို႔ အဆုိပါ ေနရာမွာလဲ ေနထိုင္ က်က္စားတယ္ လို႔ မွတ္ယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

Photo

တကယ္လုိ႔ တစုံတေယာက္ ကေန ကိုမိုဒိုနဂါးႀကီးေတြ ဟာ အႏၱရာယ္ ရွိသလားလို႔ ေမးလာခဲ့ ရင္ အေျဖက ရွိတယ္၊ မရွိဘူး ႏွစ္မ်ိဳး ျဖစ္ေနပါလိမ့္ မယ္။ အေၾကာင္းသိတဲ့ ေဒသခံ ေတြအတြက္အႏၱရာယ္ မရွိႏိုင္ဘူး ဆိုေပမယ့္ တိုးရစ္ လိုမ်ိဳး ခဏတာ လာလည္တဲ့ သူေတြ အတြက္ ကေတာ့ အင္မတန္ အႏၱရာယ္ ႀကီးပါေပတယ္။ ကိုမိုဒို ကၽြန္းေပၚမွာ ေျခရာ လက္ရာ အစအန မက်ံ ေအာင္ ေပ်ာက္ဆုံး သြားခဲ့ ၾကတဲ့ ကံဆိုးသူ တိုးရစ္ ေတြ ရွိခဲ့ ဖူးပါတယ္။ အကယ္၍ အင္ဒိုနီးရွားက ကိုမိုဒို အမ်ိဳးသား ဥယ်ာဥ္ကို လည္ပါတ္ခြင့္ ႀကံဳလာခဲ့မယ္ ဆိုရင္ အမ်ိဳးသားဥယ်ဥ္က ခ်မွတ္ထားတဲ့ လမ္းညႊန္ခ်က္ စည္းကမ္းေတြကို အေလးအနက္ လိုက္နာဖို႔ လိုပါလိမ့္မယ္။ အထူးသျဖင့္ အနီေရာင္ အ၀တ္အစား ေတြကို မ၀တ္မိဖို႔ ပါပဲ။ အကယ္၍ ကိုမိုဒိုဖြတ္နဂါးႀကီးေတြသာ သူတို႔ ရဲ႕ အစာ လို႔ ျမင္သြားၿပီဆိုရင္ ျဖင့္ ရိုင္ဖယ္ ေသနတ္ကိုင္ ရိန္းဂ်ား အေစာင့္ ေတြလဲ လုံၿခံဳေအာင္ ကာကြယ္ေပးဖို႔ တတ္ႏိုင္လိမ့္မယ္ မထင္ဘူး။ ။



ကိုးကား
- ကိုမိုဒို အမ်ိဳးသားဥယ်ာဥ္ ထုတ္စာရြက္စာတမ္းမ်ား
- Paul (Komodo Specialist)
- Flores Tourism
- Wikipedia
- National Geographic Magazine
- ဖေလာရက္စ္ ေဒသခံ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ မ်ား၏ ေျပာျပခ်က္ မ်ား

Photo credits to:-
- Picture 1 (http://www.infohostel.com/)
- Picture 2 (http://www.komodragonfacts.com/)
- Picture 3 (http://www.komolarges.com/)
- Picture 4 (image.google.com)

ဒုတိယပိုင္း ေဖ်ာက္ထားမည္႕စာ

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....

ဘာလီကို လည္မယ္ဆို

အင္ဒိုနီးရွား ဂုဏ္ေဆာင္ ဘာလီကၽြန္း ဟာ ကမာၻ႔ ပထ၀ီေျမပုံေပၚမွာ ေသးေသးေလးသာ ျမင္ရမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ ကမာၻ႕ခရီးစဥ္ေဒသ ေျမပုံေပၚမွာေတာ့ ထင္ထင္ရွားရွား က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ေဖာ္ျပရတဲ့ အထင္ကရ ခရီးစဥ္ေဒသတစ္ခု ျဖစ္ပါတယ္။ အကယ္၍သာ ကၽြန္းတစ္ပါတ္ ကားတစ္စီး နဲ႔ ကမ္းေျခ တစ္ေလွ်ာက္ေမာင္း လို႔ သာရခဲ့ မယ္ဆိုရင္ တစ္ေန႕တည္း နဲ႔ေတာင္ တစ္ပါတ္ျပည့္ေအာင္ ေမာင္းလို႔ ရစရာ ရွိေကာင္း ရွိေပမယ့္ ခရီးစဥ္ ေဒသ တစ္ခု အတြက္ ဆိုရင္ေတာ့ အင္မတန္ ႀကီးမားတဲ့၊ လည္စရာ၊ ေလ့လာစရာ အျပည့္နဲ႔ ခရီးစဥ္ေဒသ ႀကီး တစ္ခုလို႔ ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဘာလီ ကိုေရာက္ဖူးတယ္ ဆိုတဲ့ နီးစပ္ရာ အသိမိတ္ေဆြ ေတြကို ဘာလီကို ဘယ္လိုျမင္လဲ လို႔ သာေမးၾကည့္ မယ္ဆိုရင္ သူတို႔ ရဲ႕ အျမင္ဟာ ဘာလီမွာ ပြင့္တဲ့ တရုတ္စကားပန္း ျဖဴျဖဴ ေလးေတြလို အဆုပ္လိုက္ အခဲလိုက္၊ အပင္ေပၚ ေရာ အပင္ေအာက္ေရာ မွာ ျပန္႔က်ဲ ေနသလို ၾကည္ႏူးစရာ အေျဖ ေတြအမ်ားႀကီး ရလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာလီကိုသာ တစ္ေခါက္ေလာက္ ေရာက္ဖူးခဲ့မယ္ ဆိုရင္ သဲေဖြးေဖြး ကမ္းေျခ ကေလးေတြ၊ သာယာတဲ့ ေလွကားထစ္ စပါးခင္းေတြ၊ ေဒသခံ ဘုရားဖူးေတြ နဲ႔ ျပတ္ေလ့မရွိတဲ့ ဘုရားေက်ာင္းေတြ က ပြဲေတာ္ေတြ၊ ဘာလီ ရုိးရာ ေတးသံနဲ႔ အကအလွ၊ ကမ္းေျခမွာ တလူလူလြင့္ေနတဲ့ တံခြန္တိုင္ ေတြ ဟာ စိတ္ အစဥ္ ပုံရိပ္ထဲ မွာ ႏွစ္ေပါင္း မ်ားစြာ ၾကာေအာင္ စြဲထင္ ေနမွာ ေသခ်ာပါတယ္။

တကယ္ေတာ့ ဘာလီဟာ တိုးပရိုဂရမ္ (Tour Program) တစ္ခုနဲ႔ ေဘာင္ခတ္ၿပီး အကန္႔ အသတ္ တစ္ခုအတြင္း မွာ သာလည္လို႔ ရတဲ့ ကၽြန္းတစ္ကၽြန္း မဟုတ္ပါဘူး။ ေန၀င္ရွုခင္း နဲ႔ ပင္လယ္စာ အကင္ ေတြေၾကာင့္ စည္ကားလြန္းလွတဲ့ ဂ်င္ဘာရမ္ (Jimbaran) ကေန တိုးရစ္ေတြ စက္က် တတ္တဲ့ ကုတ (Kuta) လို ေနရာမ်ိဳး က ေန စမင္ညာက္ (Seminyak) လို ဇိမ္ခံ ဟိုတယ္ႀကီးေတြရွိတဲ့ ေနရာ အထိ တစ္ေလွ်ာက္ လုံး ရွည္လ်ားတဲ့ ကမ္းေျခႀကီး အတိုင္း ရက္ေပါင္းမ်ား စြာ အေပ်ာ္ရွာ လို႔ ရပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမွု႔ အႏုလက္ရာ ေတြျပဳလုပ္ေရာင္းခ် တဲ့ ေတာအုပ္စိမ္းစိမ္း ထဲက ဥဘြတ္ (Ubud) ကေန မီးေတာင္ေတြ ရွိတဲ့ ဘာလီ ကၽြန္း အလည္ပိုင္း ကိုပဲ သြားမလား ဒါမွမဟုတ္ အမ္မက္ (Amed) တို႕ လိုဗီးနား (Lovina) နဲ႔ ပန္မ်ဴတာရန္ (Pemuteran) တို႔ လို ကမ္းေျခၿမိဳ႕ ငယ္ေလးေတြမွာ ရက္ေတြလ ေတြကို ေမ့ထားၿပီး ေနဦးမလား၊ ေနာက္ၿပီး မ်က္စိရွုပ္လြန္းလို႔ တိုးရစ္ ေတြ ကိုမျမင္ခ်င္ဘူး ဆိုရင္ေတာင္ ႏူဆာလန္ဘြန္ဂန္ (Nusa Lambongan) ကၽြန္းက ျဖင့္ မလွမ္း မကမ္း မွာရွိေနေသး ေတာ့တယ္။


ေျပာရမယ္ ဆိုရင္ ဘာလီကၽြန္းသူ ေတြ ေန႔စဥ္ နတ္တင္ ေလ့ ရွိတဲ့ အုန္းရြက္ ေခါစာ ခြက္ကေလး ေတြလိုမ်ိဳး စြဲေဆာင္မွူ႕ မ်ိဳးစုံ ဟာ အကြက္ညီညီ ယက္ေဖာက္ထား တယ္လို႔ ေျပာရင္ မလြန္ပါဘူး။ ဆိုခဲ့ တဲ့ အေၾကာင္း အရာ ေတြဟာ ျမင္သာ ထင္ရွားတာေလးေတြ တခ်ိဳ႕ကိုသာ စုစည္း ၿပီး ေျပာသလို ျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္။ တကယ္ေတာ့ ဘာလီ ဟာ အင္ဒိုနီးရွား တစ္ႏိုင္ငံလုံး မွာ ဧည့္သည္ နဲ႔ သဟဇာတ အျဖစ္ဆုံး (Visitor Friendly) ကၽြန္း လို႔ ရဲရဲ ႀကီး ဆို၀ံ့ပါတယ္။ ရွိပါေသးတယ္။ ဘာလီရိုးရာ အႏွိပ္ ကေလးခံၿပီး၊ ေဆးေပါင္း စပါး (Herbal Spa) မွာ ႏြမ္းနယ္ မွု႕ေတြ ကိုေျဖေလ်ာ့ မလား။ Discovery Shopping Mall နဲ႔ မာတာဟာရီ (Mata Hari) မွာပဲ ေစ်း၀ယ္မလား။ ကရစ္ရွနာ (Krishna) နဲ႔ ဘာလီ အႏွံ႔ က အမွတ္တရပစၥည္း ဆိုင္ေတြ (Oleh Oleh) မွာပဲ လက္ေဆာင္ေပးဖို႕ ၀ယ္ဦးမလား။ ေသခ်ာတာက ေတာ့ ဘာလီက အျပန္ဧည့္ သည္တိုင္း ဟာ အလာတုန္းက လိုမ်ိဳး မဟုတ္ေတာ့ပဲ အိပ္ အႀကီး အေသး မ်ိဳးစုံနဲ႔ ပစၥည္း မ်ိဳးစုံ ပါသြားၾကတာပါပဲ။

အစား အေသာက္ ဆိုရင္လဲ လမ္းေဘး ေစ်းဆိုင္ (Warung) ကေလးေတြက ေနစၿပီး ဟိုတယ္ႀကီးေတြ နဲ႔ ဖိုင္းဒိုင္းနင္း (Fine Dining) ရက္စေတာရင့္ ႀကီးေတြ အထိ တတ္ႏိုင္သလို ႏွစ္သက္သလို စားလို႔ ရပါတယ္။ မေမ့ရမွာ က ဘာဘီဂူလင္း (Babi Guling) နဲ႔ ထမင္းကေလး တစ္ဇြန္းေလာက္ စားလိုက္ ဒါမွ မဟုတ္ ဘာလီစတုိင္ ပင္လယ္စာ အကင္ေလးစားလိုက္၊ ဘင္တန္ဘီယာ (Bintang Beer) ကေလး တႀကိဳက္ေလာက္ ႀကိဳက္လိုက္၊ မ်က္ႏွာ ခ်ိဳခ်ိဳ ညိဳညိဳစိုစုိ ဘာလီမ ေလး ေတြ ကို ၾကည့္လိုက္.. လုပ္ဖို႔ ကိုပါ။ :P

ဘာလီကို ဘယ္လိုလာ၊ ဘယ္မွာတည္းၿပီး ဘယ္ကိုသြားရမွာလဲ လို႔ ေမးလာခဲ့ရင္ အေျဖက ေလယာဥ္လက္မွတ္၀ယ္ ၿပီးသြားပါ။ ဘယ္မွာ ပဲတည္းတည္း၊ ဘယ္ကိုပဲ သြားသြား မွား စရာ အေၾကာင္း လုံး၀ မရွိဘူးလို႔ သာ ဆိုပါရေစ...။ ။


မွတ္ခ်က္။ ။ ေရးထားတာ ေတာ့ ၾကာပါၿပီ။ ဟိုတစ္စ ဒီတစ္စ နဲ႔ အဆုံး မသတ္ျဖစ္ ေနတာပါ။ ဘာလီ ကိုခဏခဏ လာလည္ခ်င္တဲ့ အစ္မခ်စ္ နဲ႔ အစ္ကိုပန္းသီး၊ ခရီးခဏခဏသြား တတ္တဲ့ အစ္မေခ်ာ၊ အစ္ကိုဧရာ နဲ႔ အစ္မသီတာ၊ လာလည္ခ်င္တယ္ ဆိုတဲ့ ေမသိမ့္သိမ့္ေက်ာ္၊ တိုးပရိုဂရမ္ ေတြ တိုးဂိုက္ေတြ ရွိလား ဆိုတဲ့ ေစာ (အ၀ါေရာင္ေျမ)၊ ေစာ ေျပာသလိုပါပဲ ဆိုတဲ့ Iora၊ ဘာလီခရီးစဥ္ အႀကံေလးေပးပါဦး ဆိုတဲ့ သရ၊ ဆရာကိုဟန္ၾကည္ တို႔ နဲ႔ တစ္ႏွစ္တာ ေနခဲ့တဲ့ ဘာလီကၽြန္း ကို သတိရ၍ ေရးသည္။

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....

ဘာလီ ငလ်င္

ဂဠဳံစီးဗိႆႏိုးနတ္မင္း

သီတင္းကၽြတ္လျပည့္ ေက်ာ္ ၁ ရက္ေန႕။ ။ ကေလး အငယ္ဆုံးေလး ေနသိပ္မေကာင္းတာ နဲ႕ ရုံးက ေနခြင့္တိုင္ ၿပီး အိမ္မွာ ေ၀ယ်ာ၀စၥေယာဂီ လုပ္ေနတုန္း မနက္ ၁၁ နာရီေလာက္ ထင္ပါတယ္ ရုတ္တရက္ ဂ်က္ေလယာဥ္ အႀကီးႀကီး တစ္စင္း အနီးကပ္ ေမာင္းလိုက္ သလို မ်ိဳး အသံႀကီး ေ၀ါခနဲ ေပၚလာပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္း ေဒါက္တာမ က သူ႕ ကေလးကိုခ်ီၿပီး "ဟီဒို႕....ဟီဒို႕....ဟီဒို႕" နဲ႕ ဆက္တိုက္ေအာ္ေနတာ နဲ႕ ဘာ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာ ေမးလို႕ မရႏိုင္ပဲ ေၾကာင္ ေနမိပါတယ္။ အဲဒီ အခါ မွာ ခင္ က ကေလး အငယ္ေလး ကိုခ်ီေခၚ လာၿပီး အျပင္ကို ထြက္ဖို႕ အသည္းအသန္ေျပာ ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ေနာ့္ ရဲ႕ သြက္လက္ ျဖတ္လတ္တဲ့ ကြန္ပ်ဴတာ ဦးေႏွာက္ က ခ်က္ခ်င္း အလုပ္မလုပ္ေသးပဲ "ဟီဒို႕" ဆိုတာ နဲ႕ ေ၀ါခနဲ ၾကားရတဲ့ အသံ ကို စဥ္းစား ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ေနာက္မွ ၿခံ တခါး မႀကီး က တဗ်န္းဗ်န္း ျမည္လာၿပီး အိမ္ ႏွစ္လုံး စလုံး ကို ရုတ္တရက္ ဆြဲခါ လိုက္သလို မ်ိဳး လွုပ္သြား ေတာ့ မွ ေအာ္..ငလ်င္ လွဳပ္တာပါ့ လား ဆိုၿပီး သေဘာေပါက္ ပါေတာ့တယ္။ :)

အဲဒီေတာ့ မွ ကေလး အႀကီး ကို က်ေနာ္၊ ကေလး အငယ္ ကို ခင္ က ခ်ီၿပီ ဖိနပ္ ေတာင္ မစီး ႏိုင္ေတာ့ ပဲ အိမ္ေရွ႕ ကို ေျပးထြက္ ၾကရပါတယ္။ အိမ္နီး ခ်င္း ေဒါက္တာမမ ကေတာ့ ဘာစကား မွ ေမးလို႕ မရပဲ တ ဟီဒို႕ ထဲ ဟီဒို႕ ေနပါတယ္။ ငလ်င္က ေတာ့ သုံးေလး မိနစ္ အတြင္းမွာ သုံး ႀကိမ္ေလာက္ လွုပ္ခါ ၿပီး ၿငိမ္သြား ပါတယ္။ အဲဒီမွာ အိမ္နီးခ်င္း က အိမ္ထဲ ေျပး၀င္ ၿပီး တီဗြီ ထ ဖြင့္ သတင္း မွန္သမွ် ၾကည့္ပါေတာ့တယ္။ အင္ဒိုနီးရွား အစိုးရ က လြင့္ဆဲ လိုင္းအားလုံးကို ျဖတ္ၿပီး Breaking News Live ဆိုၿပီး တိုက္ရိုက္ ငလ်င္ အေၾကာင္း ကိုေျပာပါေတာ့တယ္။ တကယ္ေတာ့ ငလ်င္ ဟာ ဘာလီကၽြန္းရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္ ဒန္ပါဆာ ရဲ႕ အေနာက္ ေျမာက္ ဘက္ ေျမေအာက္ ၁၀ ကီလိုမီတာ ေလာက္ ကို ဗဟိုျပဳ ၿပီး လွဳပ္သြား တာျဖစ္ၿပီး ၆.၈ မဂၢနီက်ဳ ရွိပါတယ္တဲ့။

ဟာ၀ိုင္ယီ အေျခဆိုက္ ဆူနာမီ သတိေပးဌာန အဆိုအရ ငလ်င္ေၾကာင့္ ဆူနာမီေရးလွဳိင္း ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ မရွိဘူး ဆိုမွ သာ ဟင္းကနဲ သက္ျပင္းခ် ႏိုင္ပါတယ္။ ျဖစ္ရင္လဲ ဆူနာမီဇာတ္လမ္းေတြ၊ သဘာ၀ေဘးအႏၱာရယ္ အေၾကာင္း ဇာတ္လမ္းေတြ ၾကည့္ထားၿပီး အေတြ႕အႀကံဳ ရွိဖူးထားသလို ျဖစ္ေနေတာ့ သိပ္မေၾကာက္ပါဘူး။ :) ခ်က္ခ်င္းဆိုသလို အထုပ္ထ ျပင္ထားပါတယ္ :)) ပတ္စပို႕၊ ကေလး ေစာင္၊ ေရဗူး၊ မုန္႕၊ ကေလးခ်ီတဲ့ ခါးပတ္ လိုဟာေတြ ကို အဆင္သင့္လုပ္ထားပါတယ္။ အိမ္နီး ခ်င္း အေျပာအရ အဲဒီလို ေဘးအႏၱာရယ္မ်ိဳး ကိုေရွာင္မယ္ ဆိုရင္ ကား နဲ႕ လုံး၀ အဆင္မေျပ ႏိုင္ဘူးလို႕ ဆိုပါတယ္။ ဟုတ္တယ္ေလ။ လမ္းမွာ ပိတ္ေနတာနဲ႕ပဲ လြတ္မွာ မဟုတ္ေတာ့ ဘူး။ သူ႕ မွာ ကဆိုင္ကယ္ ႏွစ္စီး ရွိေတာ့ အဆင္ေျပတယ္ (ဆိုင္ကယ္ ႏွစ္စီး အၿပိဳင္စီးလို႕ ရတာေပါ့ :)) က်ေနာ္လဲ ဆိုင္ကယ္ ကိုလူေတြ အမ်ားႀကီး နဲ႕ မစီး ဘူးေတာ့ စီးခဲ့ ရင္ ဘယ္လို ဆိုတာ ႀကိဳေတြးထားပါတယ္။

အဆင္သင့္ ျပင္ၿပီးၿပီဆိုေတာ့ သတင္းေတြကိုပဲ မ်က္ေျခမျပတ္ ေစာင့္ ၾကည့္ ေနပါတယ္။ ေလဆိပ္ နားက ကုတ (Kuta) ဆိုတဲ့ ေနရာ မွာ ေဆာက္လက္ စ အေဆာက္ အအုံ တစ္ခု ၿပိဳက် သြားတယ္ လို႕ ေၾကျငာသြားပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ ၿပီး အာဆီယံထိပ္သီး ေဆြးေႏြးပြဲ က်င္းပမယ့္ ႏူဆာဒူ၀ါ (Nusa Dua) မွာလဲ ေဆာက္လက္စ အေဆာက္ အအုံ တစ္ခု ၿပိဳက် သြားျပန္ပါသတဲ့။ ဘာလီ ရဲဌာန ရဲ႕ ဘာလီ အႏွံ လမ္းစုံ လမ္ခြ ေတြမွာ တပ္ထားတဲ့ စီစီတီဗြီ (CCTV) ေတြကို တိုက္ရိုက္ ဖြင့္ ျပၿပီး လက္ရိွ ျဖစ္ပ်က္ေနတာ ကို ျပပါတယ္။ ဘာလီရဲ႕ ေနရာ ေဒသ အစုံ ကလူေတြကို ဖုန္းဆက္ၿပီး တိုက္ရိုက္ ေမးျမန္း ခ်က္ေတြကို ထုတ္လႊင့္ပါတယ္။ ဘယ္ေနရာေတြမွာ ဘာျဖစ္ေနတယ္ ဆိုတာ တီဗြီသတင္း ၾကည့္ေနရင္းနဲ႕ သိလို႕ စိတ္မပူေတာ့ ပါဘူး။ ဘာမွ မသိရတာ သာ ေၾကာက္စရာ မလား။



ႏိုင္ငံတကာ သတင္းဌာနေတြ ကလဲ ေနရာ အႏွံ႕ က ႏိုင္ငံတကာ ခရီးသြားဧည့္သည္ ေတြကို အင္တာဗ်ဴးၿပီး တိုက္ရိုက္ ထုတ္လႊင့္ၾကပါတယ္။ အင္ဒိုနီးရွား အစိုးရ ငလ်င္သတိေပး ဌာနကေန လုံး၀ စိုးရိမ္စရာ မရွိတဲ့ အေျခ အေနမ်ိဳးထုတ္လႊင့္ ၿပီးတဲ့ အခါမွ အားလုံး စိတ္ခ်လက္ခ် ေနႏိုင္ပါေတာ့တယ္။ အိမ္နီးခ်င္း ဘာလီ လူမ်ိဳးကေတာ့ ဘာလီကၽြန္းကို နတ္ေဒ၀တာ ေတြ အၿမဲေစာင့္ေရွာက္တဲ့ အတြက္ သဘာ၀ေဘး အႏၱာရယ္ေတြက ေန ကင္းလြတ္ေနတယ္ ဆိုပါတယ္။ ဘူမိေဗဒပညာရွင္ေတြအဆို အရ ဂ်ာဗားကၽြန္းမႀကီး နဲ႕ ဆက္စပ္မွု မရွိတဲ့ ဘာလီကၽြန္းဟာ ငလ်င္အႏၱာရယ္ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ ဟာ တျခားကၽြန္းမ်ား နဲ႕ တန္းတူမဟုတ္သည့္ တိုင္ ကြာျခားခ်က္ သိပ္မရွိလွဘူးလို္႕ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အင္ဒိုနီးရွား မွာငလ်င္နဲ႕ ဆူနာမီလို သဘာ၀ေဘးအႏၱာရယ္ ႀကံဳတိုင္း အစိုးရအရာရွိႀကီးေတြ နဲ႕ ပညာရွင္ေတြ ဘာလီကၽြန္း ဘာေၾကာင့္ ကြက္ကြက္ ေလး က်န္ေနခဲ့တယ္ ဆိုတာ တအံ့တၾသ ေဆြးေႏြးၾကရတယ္ လို႕ ေျပာစမတ္တြင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လဲ ဘာလီ ကို နတ္ေဒ၀တာေတြ ေစာင့္ ေရွာက္ထားတဲ့ မီးလွ်ံစက္ကြင္း ထဲက ကၽြန္းလို႕ "The Blessed Island of The Ring of Fire"လူေတြေျပာၾက တင္စားၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ။


ဆက္စပ္ဖတ္စရာ။ ။ မီးလွ်ံႏိုင္ငံ

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....

ဘာလီ ယဥ္ေက်းမွု႕ ႏွင့္ ဓေလ့ထုံးတမ္း အစဥ္ အလာမ်ား မိတ္ဆက္ အပိုင္း (၂)

အပိုင္း (၁) ၏အဆက္

အပိုင္း (၂) အတြက္ အမွာ

ဘာလီ ကၽြန္းမွာ ေနထုိင္စဥ္ အတြင္း ဘာလီကၽြန္းသူကၽြန္းသားေတြရဲ႕ လူေနမွူစံနစ္၊ ကိုးကြယ္ရာဘာသာ၊ ယုံၾကည္မွု႕၊ စာေပႏွင့္ အႏုသုခုမ၊ ဓေလ့ထုံးတမ္း အစဥ္ အလာေတြကို ေလ့လာမိတဲ့ အခါ အင္မတန္ထူးျခား တဲ့ အတြက္ မွတ္စုထုတ္ၿပီး တတ္ႏိုင္သေလာက္ေရးမယ္ ဆိုၿပီးႀကံစည္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေရးတဲ့ အခါမွာ လဲ အေၾကာင္းအရာလဲ စုံရမယ္၊ တတ္ႏိုင္သေလာက္လဲ ျပည့္စုံရမယ္ဆိုေပမယ့္ တကယ္တမ္း ေရးရရင္ ေသခ်ာ သုေတသနလုပ္ ေရးရမွာျဖစ္ၿပီး မႏုႆေဗဒ ဆိုင္ရာက်မ္းတစ္ေစာင္ လို အခ်က္အလက္ အေသးစိပ္ေတြနဲ႕ ပဲ ျပည့္ႏွက္ေနမွာျဖစ္ၿပီး အဲဒီအခ်က္ အလက္ေတြ စုေဆာင္းဖို႕ က ႏွစ္အေတာ္ၾကာ အခ်ိန္ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာအရ အင္မတန္ရွုပ္ေထြးလွတဲ့ လက္ရွိအလုပ္ နဲ႕ မိသားစု အေရးကိစၥေတြ ထမ္းေဆာင္ေနရတဲ့ က်ေနာ့္လို ပုဂၢိဳလ္ မ်ိဳး မွာ အဲဒီလိုမ်ိဳး အားထုတ္ဖို႕ စြမ္းအား အင္မတန္နည္း လြန္းတာ လဲ ကိုယ့္ဖာသာ နားလည္ထားပါတယ္။ သို႕ပါေသာ္လည္း ေရးခ်င္တဲ့ စိတ္က အသာစီးရတဲ့ အတြက္ အနည္းဆုံးေတာ့ အားလုံးလဲၿခံဳမိေအာင္ မိတ္ဆက္ သေဘာမ်ိဳး အေၾကာင္းအရာ ေပါင္းစုံ ပါေအာင္ေရးမယ္ ဆိုၿပီး ေရးျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ စ ၿပီးေရးမိတဲ့ အခါက် မွ အင္မတန္ က်ယ္ျပန္႕ၿပီး အင္မတန္ရွုပ္ေထြး ၿပီးဆင္တူရိုးမွား ဓေလ့ထုံးစံေတြနဲ႕ မူကြဲ ေတြ က ကၽြန္းတစ္ကၽြန္းတည္းေပၚမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ ေနရာေဒသ နဲ႕ မတူေသာလူတန္းစား မ်ား (Caste System) အေပၚမူတည္ ၿပီး ကြဲျပား ေနေသးတာ သိရျပန္ပါတယ္။

ဘာလီရိုးရာ ေနအိမ္ (Kuren)

ဘာလီက ရိုးရာအိမ္ေတြအေၾကာင္း ေျပာမယ္ဆိုရင္ ဗိသုကာ ရွု႕ေထာင့္ ကေနေလ့လာစရာ အနည္းဆုံး (အနည္းဆုံး) သုံးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ပထမတစ္မ်ိဳးကေတာ့ ၿခံ သို႕မဟုတ္ အိမ္၀ိုင္းထဲမွာ အေဆာက္အအုံ ေလး လုံး နဲ႕ မိသားစု ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္မ်ား ေနရာ မွ်သာျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယတစ္မ်ိဳးက ေတာ့ အိမ္၀ိုင္းထဲ မွာ အိမ္တစ္လုံး တည္း ေဆာက္ထားတဲ့ အိမ္မ်ိဳး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တခါတရံ မီးဖိုေဆာင္ ကို သီးသန္႕ အိမ္ေဘး မွာ ေဆာက္ထားတတ္ပါေသးတယ္။ တတိယ တစ္မ်ိဳးကေတာ့ စုေပါင္းအိမ္ (Housing Complex) ျဖစ္ပါတယ္။ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမ၊ ဦးေလးအေဒၚ စသည္ျဖင့္ မတူတဲ့ အိမ္ေထာင္စု ေတြ စုေပါင္း ေနထိုင္ရာ အိမ္တန္းရွည္ ႏွစ္ခု ဟာ ၿခံ သို႕ မဟုတ္ အိမ္၀ိုင္းရဲ႕ ဘယ္ႏွင့္ ညာ တစ္ဘက္တစ္ခ်က္ မွာ ေဆာက္ထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္မွ နံရံတစ္ခု ကာ ၿပီး ဂိတ္တံခါး (angkul-angkul) တစ္ခုနဲ႕ တံဆာဆင္ပါတယ္။

ဂိတ္တံခါး (angkul-angkul)

အေျခခံအားျဖင့္ အဆိုပါ အေဆာက္အအုံ မ်ားဟာ ေျမျပန္႕ လြင္ျပင္မ်ား မွာ အေဆာက္မ်ား ေပမယ့္ ေတာင္ေစာင္းေတြ၊ ဆင္ေျခေလွ်ာ ေတြမ်ားတဲ့ဘာလီကၽြန္း အလယ္ ပိုင္းမွာ ဆိုရင္ေတာ့ အနည္းငယ္ ကြဲ ျပားပါေသးတယ္။ ဘာလီကၽြန္း ကအိမ္အမ်ားစု ေျမစိုက္အိမ္ေတြ ျဖစ္ေနတဲ့ အေၾကာင္း ကေတာ့ တျခား အင္ဒိုနီးရွားမွာ ရွိတဲ့ ဘာတက္၊ ဒါယက္ခ္၊ ထရိုဂ်ာ၊ မကၠဆာ စတဲ့ ေျခတံရွည္ အိမ္ေဆာက္ေလ့ရွိတဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြလို ေတာရိုင္းတိရိ စာၦန္ ေတြရဲ႕ ရန္ကေၾကာက္စရာ မလို၊ ကာကြယ္ဖို႕ မလိုတဲ့ အျပင္၊ ေခ်ာင္း ေျမာင္း ေတြကေန ေရလွ်ံၿပီး အိမ္ေတြထဲ ကိုေရ၀င္တာ မ်ိဳးေတြ မရွိလို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္တန္းက်ေတာ့ ဘာလီ လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အိမ္ေတြဟာ ေတာရိုင္း တိရိစာၦန္ေတြနဲ႕ သဘာ၀ ရဲ႕ ေဘးအႏၱရာယ္ ကို ကာကြယ္ဖို႕ထက္ နာမည္ဆိုးနဲ႕ ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ဆူလာ၀စီ (Sulawasi)၊ မဒုရ (Maduras)၊ ကလီမင္တန္ (Kalimentan @ Indonesia Borneo) စတဲ့ ကၽြန္းသား ေတြရဲ႕ ေအာက္လမ္းေမွာ္ ပညာေတြနဲ႕ ျပဳစားျခင္းေတြကို ကာကြယ္ ဖို႕ တန္ျပန္အထက္လမ္း အစီအရင္ ေတြထည့္သြင္းေဆာက္လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။

ဘာလီ လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အိမ္တစ္အိမ္ ဟာ ဟိႏၵဴ နဲ႕ ဗုဒၶဘာသာ အယူအဆ အရ စၾကာ၀ဠာရဲ႕ အေျခခံ ဖြဲ႕စည္းမွု႕ ဓါတ္ႀကီးေလးပါး (ေရ၊ေျမ၊ေလ၊မီး) အျပင္ ေျမတည္ေနရာ၊ ဘုရားေက်ာင္း၊ သင္းခ်ိဳင္းေျမ၊ ေဆြမ်ိဳးအသိုင္းအ၀ိုင္း နဲ႕ လူမွု႕ အဖြဲ႕ အစည္း (Banjar)* စသည္တို႕ နဲ႕ အကြက္ညီယက္ေဖာက္ ဆက္ႏြယ္ေနေလ့ရွိပါတယ္။ အိမ္တစ္အိမ္ ရဲ႕ ဗိသုကာ အေဆက္အအုံ ဒီဇိုင္းလက္ရာ မ်ား ကို မခ်ဥ္းကပ္ မွီ အဆိုပါ ဓါတ္ သေဘာေတြ ဟာ ေဆာက္လုပ္မယ့္ အိမ္ရဲ႕ သေဘာသဘာ၀ သြင္ျပင္ လကၡဏာမ်ား ျဖစ္လာေစပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အိမ္ရဲ႕ အေနအထား နဲ႕ ဦးတည္ မ်က္ႏွာလွည့္ တဲ့ အရပ္ တို႕ ဟာ အလြန္အေရးပါ ပါတယ္။ အႏွစ္ခ်ဳပ္ အားျဖင့္ အခ်က္ ႏွစ္ ခ်က္ ကို အထူးအေလးေပး စဥ္းစား ပါတယ္။

၁။ ေလွဦးတိုက္၊ လွည္းဦးတိုက္ (tumbak runrung) ကို ေရွာင္ၿပီး ေဆာက္ေလ့ရွိပါတယ္။ လမ္း က အိမ္ကို လာဆုံေနတာ မ်ိဳး ဆိုရင္ လမ္းကို အိမ္က ပိတ္ေနသလို မ်ိဳး ျဖစ္ၿပီး မျမင္ရတဲ့ ပရေလာကသားေတြ အိမ္အတြင္းကို ၀င္ႏိုင္ လို႕ ခိုက္ တယ္လို႕ ယုံၾကည္ၾကပါတယ္။ အကယ္၍ မျဖစ္မေန ေဆာက္ရေတာ့မယ္ ဆိုရင္ ဘုရားေက်ာင္း ေဆာင္ ခပ္ေသးေသးတစ္ခု လမ္းဦးတိုက္ မွာ လမ္းကို မ်က္ႏွာမူၿပီး ေဆာက္လို္က္ပါတယ္။ ပန္း၊ အုန္းရြက္ စတာ တို႕ နဲ႕ ပူေဇာ္ေလ့ရွိၿပီး မျမင္အပ္တဲ့ နာမ္ေလာကသား ေတြ ကို တားဆီးပါတယ္။ လမ္းႏွစ္သြယ္ရဲ႕ ၾကားထိပ္တည့္တည္ ကြင္းျပင္ဘက္ ကို မ်က္ႏွာ မူေနရင္ေတာ့ ေနဆာလွုံ ေနတဲ့ပင့္ကူ (Celedu Nginyah) ဆိုၿပီး ေရွာင္ပါတယ္။ အကယ္၍ မျဖစ္မေန ေဆာက္ရမယ္ ဆိုရင္ေတာ့ ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ ကေလးကို ကြင္းျပင္ဘက္ မ်က္ႏွာမူၿပီး ေဆာက္ပါတယ္။ အိမ္သစ္ တစ္လုံး နဲ႕ မိသားစု အိမ္တစ္လုံးၾကား မွာ ေဆြမေတာ္ မ်ိဳးမစပ္ ေဆာက္ၿပီး ေန႕ေလ့ မရွိပါဘူး။ (Ngapit) လို႕ ေခၚၿပီး ေရွာင္ရပါတယ္။ လမ္းရဲ႕ ေဘးကြက္လပ္ ညာဘက္ေဘးမွာ နဲ႕ လမ္းရဲ႕ တျခားတစ္ဘက္မွာ ေဆြမ်ိဳးေတာ္ သူရွိရင္ လဲ ေရွာင္ရပါတယ္။ လမ္းကိုင္တယ္ (Negen Jalan) လို႕ ေခၚၿပီး မေဆာက္ၾကပါဘူး။

၂။ ရပ္ရြာ အေရးကိစၥေတြအတြက္ စည္းေ၀းတိုင္ပင္ရာ ခန္းမ (ဓမၼာရုံ လိုမ်ိဳး) ရဲ႕ ေျမာက္ဘက္နဲ႕ အေရွ႕ဘက္ တည့္တည့္ ေတြမွာလဲ ေဆာက္ေလ့မရွိပါဘူး။ အဓိက အေရးပါတဲ့ အခ်က္က ေတာင္ေတြဘက္ ကို ဦးတည္ တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင္ ဘာလီကၽြန္းရဲ႕ ေတာင္ဘက္ နဲ႕ ေျမာက္ဘက္ မွာ ေနတဲ့ သူေတြဟာ ဦးတည္ရာ မတူ ပဲ (တနည္းအားျဖင့္) ဆန္႕ က်င္ဘက္ ေတြျဖစ္ေနတတ္ပါေသးတယ္။ ဘာလီကၽြန္း ေျမာက္ပိုင္းမွာေနတဲ့ သူေတြ အတြက္ ေျမာက္အရပ္ဟာ ေတာင္တန္း ေတြကိုညႊန္းဆိုတာ ျဖစ္ၿပီး၊ ေတာင္အရပ္ဟာ ပင္လယ္ကိုညႊန္းဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒါေၾကာင့္ ေျမာက္ပိုင္းမွာ ေနတဲ့ သူေတြအတြက္ ေျမာက္အရပ္ဟာ (တကယ္ေတာ့) ေတာင္ အရပ္ျဖစ္ေနၿပီး၊ ေတာင္ အရပ္ဟာ (အမွန္တကယ္အားျဖင့္) ေျမာက္ အရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အသစ္ေဆာက္မယ့္ အိမ္ရဲ႕ မ်က္ႏွာမူ ရာအရပ္နဲ႕ ဆက္စပ္မွုူကေတာ့ ေတာင္တန္း ေတြတင္ မကပဲ ဘုရားေက်ာင္း၊ ျမစ္ဖ်ားပိုင္း၊ ျမစ္ကမ္းပါး၊ ပင္လယ္ ကမ္းေျခ၊ ေရကန္နေဘး ဒါ့အျပင္ အထြတ္အျမတ္ထား ရာ ေျမေနရာ စတာ ေတြကို ထည့္သြင္းတြက္ခ်က္ရပါေသးတယ္။

ဘာလီ အိမ္တစ္လုံး ၏ သြင္ျပင္လကၡဏာ
အစဥ္အလာအားျဖင့္ အိမ္တစ္လုံး ကို ၿခံ၀န္းခတ္ထားရပါတယ္။ အိမ္ၿခံ၀န္း ကို အုတ္စည္းရိုး သို႕မဟုတ္ ကြန္ကရိ၊ ေက်ာက္တုံး စသည္ျဖင့္ တို႕ နဲ႕ ခတ္တာ ကို ကာရန္ (Karang) လို႕ ေခၚၿပီး၊ ပုဏၰရိတ္၊ ဆူးၿခံဳ၊ ပန္းပင္ စတာေတြနဲ႕ သဘာ၀အတိုင္းကာရံတာ ကိုေတာ့ ပန္ရန္းကာ (Penyengkar) လို႕ ေခၚပါတယ္။ အိမ္တစ္အိမ္ အတြက္ ၿခံစည္းရိုး ဟာ ယၾတာ၊မာၾတာ စတဲ့ ဟိႏၵဴ အေတြးအေခၚမ်ား နဲ႕ ဆက္စပ္ေနေလ့ရွိၿပီး အလြန္ အေရးပါပါတယ္။ အိမ္တစ္အိမ္ ရဲ႕ အ၀င္၀ ဟာ ဂိတ္တံခါး (Angkul-angkul) ျဖစ္ၿပီး ရြာလမ္းမ ကိုတိုက္ရိုက္ ထြက္ေပါက္ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အေသးစိပ္ ေလ့လာသင့္တာ ကေတာ့ ဘာလီစုေပါင္းအိမ္ယာ (Balinese Compound House) ပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီ စုေပါင္းအိမ္ယာ ရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပုံနဲ႕ သြင္ျပင္လကၡဏာ ကလဲ လူတန္းစား (Caste System)အလိုက္ ပုဏၰား၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူ၊ မူးမတ္စစ္သူႀကီး၊ ကုန္သည္၊ လယ္သမား တံငါ စသည္ အေပၚမူတည္ ၿပီးလဲ မ်ားစြာ ကြဲျပားျပန္ပါေသးတယ္။

ဘာလီစုေပါင္းအိမ္ယာ

အရိုးရွင္းဆုံး အိမ္တစ္ေဆာင္ အတြက္ ေအာက္ပါ အစိတ္ အပိုင္း မ်ား ပါ၀င္ပါတယ္။

၁။ အ၀င္၀ ဂိတ္တံခါး (Angkul-angkul)
၂။ မီးဖိုေဆာင္ (Pawon)
၃။ စပါးက်ီ၊ စတို (Jineng)
၄။ အိမ္ေထာင္ဦးစီး အိမ္ခန္း (Bale Dauh or Bale Loji) အေနာက္ ဖက္မွာ ေဆာက္ပါတယ္။
၅။ ဇရပ္ေဆာင္ (Bale Dangin) မိသားစု၀င္မ်ား ဘာသာေရးပြဲမ်ားက်င္းပရာ၊ ဆုေတာင္ပထၳနာျပဳရာ ေနရာ
၆။ အိမ္ေထာင္ ၏ အသက္အႀကီးဆုံး မိသားစု၀င္ အိမ္ခန္း (Gedong or Meten) ဒါမွမဟုတ္ အဖိုးတန္ပစၥည္း မ်ား သိမ္းတဲ့ေနရာ အျဖစ္သုံးပါတယ္။
၇။ မိသားစု ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ (Sanggah or Merajan) အနည္းဆုံး ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ေျခာက္ခု ရွိပါတယ္။
၈။ အိမ္ေရွ႕ ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ (Pengijeng karang) ၿခံအျပင္မွာ ေဆာက္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

မိသားစုဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ (Sanggah or Merajan) ဂါလူဂန္ပြဲေတာ္ေန႕ by AATO

ဇရပ္ေဆာင္ (Bale Dangin) by AATO

ဘာလီရိုးရာ အိမ္တစ္ေဆာင္ အေၾကာင္း ေျပာရင္ အနည္းဆုံး မိသားစု ဘုရားေက်ာင္း အေၾကာင္းထည့္ ေျပာရမွာပါ။ အိမ္ေထာင္စု တစ္ခုအတြက္ လြန္ေလၾကကုန္ေသာ မိဘဘိုးဘြား ေတြရဲ႕၀ိဥာဏ္ ေတြကလည္း ကိုးကြယ္ဆည္းကပ္ရာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခ်က္က အိမ္ေဆာက္ရာေျမေနရာရွိ ေျမေစာင့္ဘူမိနတ္ကို လည္း အေလးအနက္ထား ပသရပါတယ္။ သို႕ပါေသာ္လည္း ဟိႏၵဴ နတ္ဘုရား မ်ား ကိုပါအဓိကထား ကိုးကြားရာ ျဖစ္တဲ့ အတြက္ အိမ္ေထာင္စု အသစ္ တစ္ခုဆိုရင္ အနည္းဆုံး ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ ေျခာက္ခု ရွိရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေနလာတဲ့ မိသားစုႀကီး ဆိုလွ်င္ေတာ့ ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ ဧရိယာ (Sanggah or Merajan) အတြင္းမ်ား ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ေတြ အမ်ားႀကီး ေတြ႕ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုပါ မိသားစု ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ မ်ားဟာလဲ မတူညီတဲ့ လူတန္းစား အလိုက္ကြဲျပားဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သိုပါေသာ္လည္း ဒန္ပါဆာ (Denparsa) လို လူဦးေရထူထပ္ၿပီး အိမ္ေျခသိပ္သည္း တဲ့ ဘာလီကၽြန္းရဲ႕ ၿမိဳ႕ေတာ္မွာ ေတာ့ အိမ္ေတြမွာ ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ ႏွစ္ခုသာ ထည့္သြင္းေဆာက္လုပ္ႏိုင္ၾကပါတယ္။ ၿခံအျပည့္ အေဆာက္ အအုံေဆာက္လိုက္ရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးဆိုလွ်င္ ဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ ကို အေပၚထပ္မွာသာ ေဆာက္လုပ္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ အထက္ပါဘုရားေက်ာင္းေဆာင္ ႏွစ္ခုကို ေတာ့ ပထမသန နဲ႕ တုဂု (Padmasana and Tugu) လို႕ ေခၚပါတယ္။


၀န္ခံခ်က္။ ။ ဘာလီရိုးရာ အိမ္အေၾကာင္း ကိုေရးရာ မွာ ေဆာက္လုပ္ပုံ (ဗိသုကာနည္းပညာဆိုင္ရာမ်ား)၊ အသုံးျပဳသည့္ ကိရိယာမ်ား၊ ပႏၷက္တင္ အခန္းအနား၊ ထုတ္၊ေယာက္၊ ဒိုင္း၊ ျမား၊ ေခါင္၊ အမိုး၊ ဦးစြန္း၊ တံစက္ၿမိတ္၊ ေဆာက္လုပ္စဥ္မွာ ရြတ္ဖတ္သရစၹ်ယ္ရသည့္ ဂါထာ၊ မႏၱန္၊ စသည္ စသည္တို႕ ကို အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳး ေၾကာင့္ မပါ၀င္ႏိုင္ပါ။ လိုအပ္၍ အေသးစိပ္ သိလိုပါက ဆက္သြယ္ႏိုင္ပါသည္။


အပိုင္း (၃)* ဘာလီရိုးရာ ေက်းလက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႕လူမွု႕အဖြဲ႕ အစည္း (Banjar) အေၾကာင္း ဆက္ရန္


Ref:
- Balinese House by I Made Terima 2002
Original Bibliography

• Ardana, I Gusti Gede : Pengertian Pura di Bali, Universitas Udayana, Denpasar 1979
• Bagus, I Gusti Ngurah : Sistem Pola Menetap Masyarakat Bali, Universitas Udayana, Denpasar Printed by Fakultas Sastra University of Udayana, no date
• I.H.D ( Institute Hindu Dharma ) : Kumpulan Hasil Penelitian Sejarah Pura, Diperbanyak untukkepentingan Intern Mahasiswa Institute Hindu Dharma, Denpasar, no date
• Swellengrebel : Patterns of Cosmic Order, dalam Bali Studies, Life, Thoughts, and Rituals,The Hague - Bandung, 1960
• Soebandi, I Ketut : Pura Kawitan/Padharman dan Penyungsungan Jagat, Indo Press, 1981

- http://www.balibudaya.net/compound.html
- ကိုယ္တိုင္ ေမးျမန္းသုေတသန ျပဳျခင္း မွတ္စု

ဒုတိယပိုင္း ေဖ်ာက္ထားမည္႕စာ

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....

ဘာလီ ယဥ္ေက်းမွု႕ ႏွင့္႕ ဓေလ့ထုံးတမ္း အစဥ္ အလာမ်ား မိတ္ဆက္

အင္ဒိုနီးရွား ႏိုင္ငံ ဟာ ကၽြန္းေပါင္း ၁၇၅၀၈ ကၽြန္း နဲ႕ ဖြဲ႔စည္း ထားၿပီး လူဦးေရ သန္း ၂၀၀ ေက်ာ္ မွီတင္းေနထိုင္ပါတယ္။ ကၽြန္းေတြ အမ်ားႀကီး နဲ႕ ဖြဲ႕ စည္းထားတဲ့ ႏိုင္ငံျဖစ္ သလို ယဥ္ေက်းမွ႕ုဓေလ့ထုံးစံ ေတြလဲ မတူညီၾကပါဘူး။ တခ်ိန္က ဗုဒၶဘာသာ ထြန္းကားခဲ့ေၾကာင္း ႀကီးမားထင္ရွားတဲ့ သက္ေသ အေထာက္ အထား မ်ားစြာ က်န္ခဲ့ သလို ဟိႏၵဴဘာသာ ထြန္းကားခဲ့ ေၾကာင္းလဲ အေထာက္ အထား ေျမာက္မ်ားစြာ က်န္ရွိပါတယ္။ လက္ရွိ အခ်ိန္မွာ ေတာ့ အစၥလာမ္ အယူ ၀ါဓ ကို ႏိုင္ငံ အ၀ွမ္း က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ သက္၀င္ယုံၾကည္ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံ အႏွံ႕ ဂ်ာဗားယဥ္ေက်းမွူု႕ ႀကီးစိုးေပေသာ ျငား ကၽြန္းအသီးသီး မွာ ၄င္းတို႕ ရဲ႕ ရိုးရာ ဓေလ့ေတြကို တစိုက္မတ္မတ္ ထိမ္းသိမ္း ၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ကမာၻ႕ ခရီးသြား ေျမပုံေပၚက နာမည္ေက်ာ္ ဘာလီကၽြန္း ဟာ ထိပ္ဆုံး ကပါ။ ဘာလီကၽြန္း ကို ဥေရာပတိုက္ သားေတြဟာ အီတလီ ႏိုင္ငံ ေရာမၿမိဳ႕ တြင္းက ပုပ္ရဟန္းမင္းႀကီး အေျခစိုက္ ရာ ဗာတီကန္ႏိုင္ငံ နဲ႕ ႏိုွင္းယွဥ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ တကယ္လဲ ဘာလီကၽြန္းရဲ႕ ယဥ္ေက်းမွု႕ နဲ႕ ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာ ဟာ အင္ဒိုနီးရွားရဲ႕ တျခား ကၽြန္းေတြနဲ႕ မတူပဲ ဟိႏၵဴ အယူ၀ါဓျဖစ္ေန ပါတယ္။

ဘာလီ မွာေနထိုင္ စဥ္ ကာလ အတြင္း ဘာလီလူမ်ိဳး တို႕ ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမွု ဓေလ့ထုံးစံ ေတြ ကိုေသခ်ာ ေလ့လာ မယ္လို႕ စဥ္းစားမိပါတယ္။ လူမ်ိဳး တစ္မ်ိဳးရဲ႕ အေၾကာင္း ကိုေလ့လာမယ္ ဆိုရင္ စနစ္တက် ေလ့လာ မွသာ အလုံးစုံ ပုံေပၚ ႏိုင္မွာ ျဖစ္ၿပီး အေသးစိတ္ သုေတသန စာတမ္း ျပဳစု ရန္မဟုတ္ သိတိုင္ အေၾကာင္းအရာ စုံ ေထာင့္ေစ့ ေအာင္ အားထုတ္ထားပါတယ္။ ေလ့လာတဲ့ ေနရာ မွာ မႏုႆ ေဗဒပညာရွင္ တို႕ လူမ်ိဳး တစ္မ်ိဳး အေၾကာင္းကို ခ်ဥ္းကပ္ေလ့ လာတဲ့ ပုံစံ ကို အတုယူပါတယ္။ ဆရာ မႏုႆ ေက်ာ္၀င္း ေဟာေျပာခဲ့ တဲ့ အခ်က္ ေတြ ကို ျပန္စဥ္းစား ပုံေဖာ္ပါတယ္။ ေနာက္ၿပီး ဖတ္ဖူးခဲ့တဲ့ ျမန္မာ့ဆိုရွယ္လစ္ လမ္းစဥ္ပါတီ ထုတ္ ျပည္ေထာင္ စု ျမန္မာ ႏိုင္ငံ ေတာ္ ရွိ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳး မ်ား ၏ ဓေလ့ထုံးစံ မ်ား စာအုပ္မ်ား မွ နည္းနာနိသ် ကို အတုခိုးပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမွု႕ ဓေလ့ထုံးစံ ဆိုတဲ့ အေလ်ာက္ ကိုးကြယ္ရာ ဘာသာကိုေတာ့ ခ်န္လွပ္ခဲ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သို႕ေပမင့္ ဘာလီ လူမ်ိဳး တို႕ရဲ႕ ယဥ္ေက်းမွု႕ ဓေလ့ထုံးစံ မ်ား အားလုံး ပါ၀င္ၿပီးျပည့္စုံ တဲ့ စာတမ္း တစ္ခု မဟုတ္ေၾကာင္း ကိုေတာ့ ၀န္ခံ ပါရေစ။

ဘာလီကၽြန္းသူကၽြန္းသား ေတြရဲ႕ ဘ၀ ကို ဘာသာေရးနဲ႕ ဆက္စပ္တဲ့ အခမ္းအနား ေတြ ရိုးရာ ဓေလ့ေတြနဲ႕ အမွတ္အသားျပဳပါတယ္။ အဲဒါကို မႏုႆ ယၾတာ (Manusa Yadnya) လုိ႕ေခၚၿပီး ေငြေၾကး တတ္ႏိုင္ရင္ တတ္ႏိုင္သလို၊ ဆင္းရဲရင္ ဆင္းရဲသလို က်င္းပေဆာင္ရြက္ၾက ပါတယ္။

Photo Taken from here

ေမြးဖြားျခင္း

ဘာလီ လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ပထမဆုံး အခမ္းအနား ဟာ အမွန္တကယ္ေတာ့ မ ေမြးဖြားခင္ ကတည္းက က်င္းပခဲ့ ၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ေမြးဖြားၿပီး တဲ့အခ်ိန္မွာ က်င္းပတဲ့ ပြဲက ေတာ့ အခ်င္းျမဳပ္တဲ့ ပြဲပါ။ အခ်င္းကို အုန္းသီးစိမ္း တစ္လုံး ကို ထိပ္၀ ဖြင့္ၿပီး သက္ဆိုင္ရာ ၀တၳဳပစၥည္း မ်ားနဲ႕ မိမိအိမ္မွာ ပဲျမွဳပ္ႏွံပါတယ္။ ေနာင္ ဒီကေလး ႀကီးလာၿပီး က်န္းမာေရး၊ လူမွုဳေရး အစရွိသျဖင့္ ကိစၥရပ္ေတြကို္ သူ႕ အခ်င္းျမွဳပ္ႏွံရာ ေနရာမွာ ဆုေတာင္းျခင္း၊ ယၾတာ ေခ်ျခင္း မ်ားျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ေဆးရုံေတြမွာ လဲ ကေလးမီးဖြား ၿပီးတာတဲ့ ကေလးနဲ႕ အတူ အခ်င္းကို ေျမအိုးေလး တစ္လုံးနဲ႕ ထည့္ၿပီး ေပးပါတယ္။ အဲဒါကို ဖခင္ျဖစ္သူက အခ်င္းအိုးကို ယူၿပီး အိမ္ကို ျပန္ကာ ရုိးရာ အတိုင္း စီရင္ ျမွုပ္ ႏွံရပါတယ္။ ကေလးမီးဖြား ၿပီး ပထမဆုံး အႀကီးအက်ယ္ လုပ္တဲ့ အခန္းအနား ကို ေတာ့ ဘာလီ ျပကၡဒိန္ ရဲ႕ ရက္ေပါင္း ၂၁၀ ျပည့္တဲ့ အခ်ိန္မွာ လုပ္ရတာပါ။

(အေၾကာင္းဆုံလို႕က်ေနာ့္ သမီးေလး ေမြးတုန္းက အေၾကာင္းကို ေျပာျပခ်င္ပါတယ္။ က်ေနာ့္ သမီး ေလး ေမြးတုန္းက ကေလး လာပို႕ရင္းနဲ႕ ပလတ္စတစ္ အိပ္တလုံးနဲ႕ ထည့္ထားတဲ့ ေျမအိုးေလး တစ္လုံး ကို ပါေပးလာပါတယ္။ ေမးၾကည့္ေတာ့ အခ်င္းလို႕ ေျပာပါတယ္။ ဒီမွာ က ကိုယ့္ရပ္ရြာလဲ မဟုတ္၊ ဒီလုိ အေရးတယူ ေပးလာတဲ့ ေနာက္ေတာ့ အမိွုက္ပစ္ သလိုလဲ မပစ္ရက္၊ မပစ္ခ်င္ နဲ႕ စိတ္ရွုပ္ၿပီး ေဆးရုံကဆင္းလာတဲ့ အခါမွာ အိမ္ကို ယူလာခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္မွ ရုံးက လုပ္ေဖာ္ ကိုင္ဖက္ တစ္ေယာက္ က ပင္လယ္မွာ ေမွ်ာဖို႕ အႀကံေပးလို႕ က်ေနာ့္ အိမ္နားက ကမ္းစပ္ မွာ ကိုယ္တုိင္ပဲ ေရနက္ပိုင္း အထိကူးၿပီး ျမွုပ္ခဲ့ပါတယ္။ သမီးေလးႀကီးလာရင္ ေတာ့ သူ႕ အခ်င္းကို ဘာလီကၽြန္း က ဂ်င္ဘာရမ္ ပင္လယ္ေအာ္ထဲ မွာ ျမွုပ္ခဲ့တယ္ ေျပာရမွာပဲ။)

နာမည္ ေပးျခင္း

ထူျခားတာက ဘာလီ လူမ်ိဳးေတြ မွာ ေရွ႕နာမည္ (first name) ၄ ခုပဲ ရွိပါတယ္။ ပထမဆုံး ကေလးဆို ရင္ ေ၀ယံ (Wayan) ဒါမွမဟုတ္ ပုတု (Putu) လို႕ ေပးေလ့ရွိၿပီး၊ ဒုတိယ ကေလးကို မာေဒး (Made) ဒါမွမဟုတ္ ကားဒက္ (Kadek) လို႕ ေပးပါတယ္။ တတိယ ကေလးကို ေတာ့ ညိဳမန္ (Nyoman) ဒါမွမဟုတ္ ကိုမန္း (Komang) လုိ႕ ေပးရၿပီး ေလးေယာက္ေျမာက္ ကို ေတာ့ ကတြတ္ (Ketut) လို႕ ေပးၾကပါတယ္။ ငါးေယာက္ေျမာက္ ကစၿပီး ေမြးလာတဲ့ ကေလးကို ေတာ့ တစ္ပတ္လည္ ၿပီး ေ၀ယံ၊ ပုတု အစရွိသျဖင့္ ျပန္မွည့္ ရပါေတာ့တယ္။

ပိုၿပီး ရွင္းေအာင္ ေအာက္မွာ ဇယား နဲ႕ ထပ္ရွင္းထားပါတယ္။

နံပါတ္စဥ္	ကေလးအမည္
ပထမ	ေ၀ယံ (Wayan) ဒါမွမဟုတ္ ပုတု (Putu)
ဒုတိယ	မာေဒး (Made) ဒါမွမဟုတ္ ကားဒက္ (Kadek)
တတိယ	ညိဳမန္ (Nyoman) ဒါမွမဟုတ္ ကိုမန္း (Komang)
စတုတၴ	ကတြတ္ (Ketut)
ပဥၥမ	ေ၀ယံ (Wayan) ဒါမွမဟုတ္ ပုတု (Putu)
ဆဌမ	မာေဒး (Made) ဒါမွမဟုတ္ ကားဒက္ (Kadek)
သတၱမ	ညိဳမန္ (Nyoman) ဒါမွမဟုတ္ ကိုမန္း (Komang)
အဌမ	ကတြတ္ (Ketut)
န၀မ	ေ၀ယံ (Wayan) ဒါမွမဟုတ္ ပုတု (Putu)
ဒႆမ	မာေဒး (Made) ဒါမွမဟုတ္ ကားဒက္ (Kadek)
ဧကဒႆမ	ညိဳမန္ (Nyoman) ဒါမွမဟုတ္ ကိုမန္း (Komang)
ဒြါဒႆမ	ကတြတ္ (Ketut)

ဘာလီလူမ်ိဳး ေတြရဲ႕နမူနာ နာမည္ ေတာ္ေတာမ်ားမ်ား ဟာ ဗုဒၶ ဘာသာနဲ႕ ဆက္စပ္ သေယာင္ ရွိပါတယ္။ ဥပမာ။ ကတြတ္ ဓမၼရာဇာ (Mr. Ketut Dhamayasa) မာေဒး ဓမၼရံသီ (Ms. Made Dhamayanti) အစရွိသျဖင့္ေပါ့။

ကေလးဘ၀

ဘာလီ လူမ်ိဳးေတြ ဟာ ကေလးခ်စ္ ၿပီး ရသေလာက္ ယူၾကပါတယ္။ မိသားစု ႀကီးေတြမွာ ကေလး အငယ္ ကို ကေလး အႀကီး က ထိမ္း စနစ္ နဲ႕ ပဲ ႀကီးျပင္းလာၾကပါတယ္။ ကေလးဘ၀ မွာ ေမြးေန႕ အခမ္း အနား ေတြက လဲ အေရးပါပါတယ္။ အဓိကက်တဲ့ အခမ္းအနား ကေတာ့ လူပ်ိဳေဖာ္၊ အပ်ိဳ ေဖာ္၀င္စ မွာ က်င္းပျပဳလုပ္ေလ့ရွိတဲ့ သြားပြတ္တိုက္ တဲ့ပြဲျဖစ္ပါတယ္။ ဘာလီ ဟိႏၵဴအယူ၀ါဒ အရ လူတိုင္းမွာ မေကာင္းတဲ့ ေလာဘ၊ ေဒါသ၊ အက်ိိဳးမဲ့ စကားမ်ား ေျပာျခင္း၊ ဘ၀င္ ျမင့္ျခင္း အစရွိသည္ တို႕ ကို ခ်ိဳးႏွိမ္ ေစဖို႕ သြားပြတ္တိုက္ ျခင္း ျပဳလုပ္ရတယ္ လို႕ ယုံၾကည္ၾကပါတယ္။ အခန္းအနားမွာ ဟိႏၵဴ ျဗဟၼ ဆရာ က သြားကို တံစဥ္း နဲ႕ပြတ္တိုက္ တာျဖစ္ပါတယ္။

သြားပြတ္တိုက္ျခင္း အခမ္းအနား (photo: from here)

ထိမ္းျမားျခင္း မဂၤလာ

ဘာလီ က အရြယ္ေရာက္တဲ့ သူတိုင္း အိမ္ေထာင္ က်တဲ့ အခါမွာ မိသားစု ႀကီးတစ္ခု ထူေထာင္မယ္ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ မ်ိဳး ရွိၾကပါတယ္။ အနည္းဆုံး ေတာ့ ကေလး ၃ ေယာက္ ယူမယ္ ဆိုတဲ့ ငယ္ရြယ္သူ စုံတြဲ မ်ားစြာ ေတြ႕ ဘူးပါတယ္။ တျခား အာရွ ႏိုင္ငံမ်ားလို ပဲ အေျခခံ အားျဖင့္ လက္ထပ္တဲ့ နည္းလမ္း ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ မပၸဒဒ္ (Mapadik) ေခၚဆိုတဲ့ လက္ထပ္နည္း မွာ ၾကင္သူ ႏွစ္ဦး ေမတၱာမွ် ွွ၍ လက္ထပ္ ရန္ ဆုံးျဖတ္ ကာ သတို႕ သား ျဖစ္သူ ဟာ မိဘေတြကို ေခၚၿပီး ေတာင္းရမ္း လက္ထပ္ယူတဲ့ နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ တနည္း ကေတာ့ ငိုေရာဂ္ (Ngorod) လို႕နာမည္ ရၿပီး အတိုခ်ဳပ္ရ ရင္ ခိုးေျပးတဲ့ နည္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ လူတန္းစား မတူ တဲ့ သတို႕ သား နဲ႕ သတို႕ သမီး ေလာင္းတို႕ ဟာ ႏွစ္ဘက္ မိဘ သေဘာမတူ မွာ ေသခ်ာ လို႕ ခိုးေျပး ၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

Photo Taken from here

မတူေသာလူတန္းစား မ်ား (Caste System in Bali)

ဘာလီကၽြန္းဟာ အႏိၵယ ႏိုင္ငံ မွ မိုင္ေပါင္း ေထာင္ခ်ီ ေ၀ကြာ ေပမယ့္ ဟိႏၵဴ အယူ၀ါဒ ႏွင့္ အတူ လူတန္းစား ခြဲ တဲ့ အေလ့အထ ပါ ထြန္းကား က်င့္သုံးပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ အိႏၵိယ မွာကဲ့သို႕ အလြန္ အမင္း အယူသည္း ကာ က်ဥ္းေျမာင္း ေသာ အေတြး အေခၚ မရွိၾကပဲ ရိုးရာ အျဖစ္သာ ထိမ္း သိမ္းၾက တာျဖစ္ပါတယ္။ ဘာလီမွာ ရွိတဲ့ မတူတဲ့ လူတန္းစား မ်ား ကို အိႏၵိယ အေခၚအေ၀ၚ (ဟင္ဒီ သို႕ မဟုတ္ သသၤကၠရိုက္ ဘာသာ) မ်ား နဲ႕ အစဥ္လိုက္ ယွဥ္တြဲ ေဖာ္ ျပထားပါတယ္။

ဘာဟာဆာအင္ဒိုနီးရွား	သသၤသကၠရိုက္။ သကၠတ	ဟင္ဒီ	ျမန္မာ
Brahmana	ျဗဟၼဏ	Brahmin	ျဗဟၼဏ၊ ပုဏၰား
Ksatriya	ခတၱိယ	Kshatriyas	မင္းမ်ိဳးမင္းႏြယ္
Wesya / Wesia	၀စၦယ* ၊ ၀ႆ**	Vaishyas	မူးမတ္ မ်ိဳးႏြယ္။ စစ္သူႀကီး မ်ိဳးႏြယ္
Sudra	သုျဒၵ*၊ သုဒၵ**	Shudras	လယ္သမား၊ အလုပ္သမား၊ တံငါ၊

(*) အမွတ္အသားျပဳထား သည္မွာ မေသခ်ာပါ။ အတိအက် သိသူမ်ား ျပင္ဆင္ေပးဖို႕ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။

(**) ဘုန္းဘုန္း ေတာက္ပၾကယ္စင္ မွ်ေ၀ တဲ့ အတိုင္းထပ္မံ ျဖည့္စြက္ထားပါတယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ ဘုရား။

ဆက္ရန္...


က်မ္းကိုးစာရင္း
- ၀ီကီပိဒိယ စြယ္စုံက်မ္း
- Balinese Traditional Arhcitecture in Process by Jakuya Kagami
- Bali Museum
- ကိုယ္တိုင္ သုေတသနျပဳ ေမးျမန္းခ်က္မ်ား မွတ္စု

ဒုတိယပိုင္း ေဖ်ာက္ထားမည္႕စာ

ဒုတိယပိုင္း ေဖ်ာက္ထားမည္႕စာ

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....

ေျမပုံေပၚက မ်ဥ္းေၾကာင္းကေလး

မေလးရွားနဲ႕ အင္ဒိုနီးရွားကၽြန္းစု အတြင္းက ဇီ၀မ်ိဳးစုံမ်ိဳးကြဲေတြ အေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ရုကၡေဗဒဆိုင္ရာ ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္ ဆိုင္ရာ သီ၀ရီ ေတြပါတဲ့ ဘယ္စာအုပ္ ကို မဆို ေကာက္ကိုင္လုိက္ရင္ အဲလ္ဖရက္ရပ္ဆဲလ္ေ၀ါေလ့စ္ (Alfred Russel Wallace) နဲ႕ သူ႕ရဲ႕ "မ်ဥ္းေၾကာင္းကေလး" ကုိသြားသြားရည္ ညႊန္းတတ္တာ ေတြ႕ရတယ္။

က်ေနာ္တို႕ အားလုံး ခ်ားလ္ဒါ၀င္ (Charles Darwin) နဲ႕ သူ႕ရဲ႕ "သက္ရွိအစ" (Origin of Species) ဆိုတဲ့ စာအုပ္ထဲ က "သက္ရိွႏွင့္ အပင္တို႔ ၏တေရြ႕ေရြ႕ေျပာင္းလဲမွုျဖစ္စဥ္" သီ၀ရီ ကို ဖတ္ဖူး ၾကားဖူးၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီသီ၀ရီ ကိုပူးတြဲ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့တဲ့ အဲလ္ဖရက္ရပ္ဆဲလ္ေ၀ါေလ့စ္ ကိုေတာ့ သဘာ၀ပါတ္၀န္းက်င္ ေလ့လာေရးသမားစစ္စစ္ အနည္းအက်ဥ္း ေလာက္ကလြဲလို႕ သိပ္သိ ၾကမယ္မထင္ဘူး။ သူ႕ရဲ႕ အထူး စိတ္၀င္စားရာ နယ္ပယ္က ကမာၻ႔ အပင္ႏွင့္ သက္ရွိ တို႕၏ ျဖန္႕ၾကက္ ပ်ံ႕ႏွံ႔ ပုံ ကိုသုေတသနလုပ္ျခင္းပဲ။ သူ႕ရဲ႕ သီ၀ရီ ေတြအတြက္ အဓိကက်တဲ့ ေတြ႕ရွိခ်က္ေတြ ကို အင္ဒိုနီးရွားကၽြန္းစု ေတြမွာ လုပ္ရင္းေတြ႕လာရတာျဖစ္ပါတယ္။ အတိအက် ဆိုရရင္ ဘာလီ (Bali) နဲ႕ လြန္ဘြတ္ (Lombok) ကၽြန္း ႏွစ္ကၽြန္းမွာ လုပ္ခဲ့တာပါ။

အဲလ္ဖရက္ရပ္ဆယ္လ္ေ၀ါေလ့စ္ (၁၈၂၃ - ၁၉၁၃)

ေ၀ါေလ့ဟာ ကမာၻႀကီးကို ပထ၀ီသြင္ျပင္လကၡဏာ နဲ႕ ရာသီဥတု အေပၚလိုက္ၿပီး အပိုင္း ေျခာက္ပိုင္းခြဲ ၿပီး ျမင္တယ္။ အဲဒီ ကြဲျပားတဲ့ ပထ၀ီသြင္ျပင္လကၡဏာ ေတြနဲ႕ ရာသီဥတု ေတြေၾကာင့္ပဲ မတူတဲ့ တိရိစာၦန္ နဲ႕ အပင္ ဇီ၀အုပ္စု ေတြ ျဖစ္ေပၚေစတာပါပဲ။ ၾသစေတးလ်ား နဲ႕ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ဆက္စပ္ေနတဲ့ ေနရာေတြ မွာ သူရဲ႕ အျမင္ကို ပိုထင္ရွားေပၚလြင္ေစတဲ့ သာဓကေတြ ေတြ႕လာရတယ္။

အဲဒီမွာ သူ႕ရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္ မ်ဥ္းေၾကာင္းကေလး ကေလးကိုဆြဲေတာ့ တာပဲ။ ယေန႕ေခတ္မွာ "ေ၀ါေလ့စ္ရဲ႕မ်ဥ္းေၾကာင္းကေလး (Wallace's Line)" လို႕ထင္ရွားလာမယ့္ မ်ဥ္းေၾကာင္းကေလး ဟာ ဖိလစ္ပိုင္ကၽြန္းစု ရဲ႕အေရွ႕ေတာင္ဘက္ပိုင္း ကေနၿပီးေတာ့ စဆဲြလာလိုက္တာ အင္ဒိုနီးရွား မင္ဒါေနာင္ (Mindanau) နဲ႕ ဆန္ဂီေဟ (Sangihe) ကၽြန္းႏွစ္ကၽြန္းၾကား ကေနျဖတ္ၿပီးေတာ့ ေတာင္ဘက္ ကလီမင္တန္ (Kalimantan - ေဘာ္နီယိုကၽြန္း လို႕လူသိမ်ား) နဲ႕ဆူလာ၀ဆီ (Sulawasi) ကၽြန္း ႏွစ္ကၽြန္း ၾကားကေန ဘာလီ နဲ႕ လြန္ဘြတ္ ကိုျဖာထြက္ ၿပီး အိႏိၵယသမုဒၵရာ အတြင္းကို ဆြဲထြက္သြားပါတယ္။

ေ၀ါေလ့စ္ရဲ႕ မ်ဥ္းေၾကာင္းကေလး ဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွ အီေကြတာ ရပ္၀န္း အပူပိုင္း ဇုံ က စတင္ၿပီး ၾသစေတးလ်ဘက္ ကို ကုန္းေျမ၊ အပင္ေတြ နဲ႕ဇီ၀သားငွက္ တိရိစာၦန္ ေတြ ဆက္စပ္ေျပာင္း လဲတဲ့ ေနရာနဲ႕ တေရြ႕ေရြ႕ဆင့္ကဲေျပာင္းလဲလာတဲ့ ေနရာေဒသ ေတြရဲ႕ဗဟုိခ်က္မ ေတြကို အမွတ္အသား ျပဳပါတယ္။

ေ၀ါေလ့စ္ ဟာသူ႕ရဲ႕အလြန္ အေရးပါတဲ့ စာအုပ္ျဖစ္တဲ့ (Malay Archipelagos, Land of Orang Utan and the Paradise of Birds, A Narrative of Travel with Studies of Man and Nature: 1868, Macmillan and Co., London) မွာ ဘယ္လိုေရးထားလဲ ဆိုေတာ့ "အင္ဒိုနီးရွားကၽြန္းစု ရဲ႕ အပိုင္း ႏွစ္ပိုင္း ယွဥ္ၾကည့္လိုက္ တဲ့အခါမွာ အင္မတန္ကြာျခားတဲ့ အခ်က္က ရုတ္ျခည္း သိသိသာသာ ေျပာင္းလဲသြားတဲ့ အေျခအေန ေတြကို ပထ၀ီ၀င္ အရ အင္မတန္ နီးကပ္တဲ့ ဘာလီနဲ႕ လြန္ဘြတ္ကၽြန္း ေတြမွာထင္ထင္ရွားရွားေတြ႕ႏိုင္တယ္"။ ဘာလီမွာ ဆိုရင္ ဂါဘယ္ (Garble)၊ ေျမလူးငွက္ (Fruit Thrush) နဲ႕ သစ္ေတာက္ငွက္ (Woodpecker) တို႕ကိုေတြ႕ ႏိုင္ေပမယ့္ လြန္ဘြတ္ကၽြန္း မွာ မေတြ႕ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ လြန္ဘြတ္မွာ ေပါျခင္းေသာျခင္း ေတြ႕ႏိုင္တဲ့ ကတၱ၀ါ (Cockatoo )၊ ပ်ားရည္စုပ္ငွက္ (Honeysucker) နဲ႕ အၿမီးပြၾကက္ဆင္ (Brush-turkey) တို႕ကို ဘာလီနဲ႕ အေနာက္ပိုင္းကၽြန္းမ်ား တေလ်ာက္မွာ မေတြ႕ရပါဘူး။ ေရလက္ၾကားဟာ ဆယ့္ငါးမိုင္ဘဲကြား ျခားၿပီး ႏွစ္နာရီခရီး မွ်သာရွိပါတယ္ ဒါေပမယ့္ ကမာၻႀကီးရဲ႕ အပိုင္းႏွစ္ပိုင္း ဟာ ဥေရာပနဲ႕ အေမရိက လိုကြာျခားသြားပါၿပီ။

အဲဒီမ်ဥ္းကေလးရဲ႕ တဖက္ နဲ႕ တျခားတဖက္တို႕ဟာ လုံး၀ဥသုံ ကြားျခားပါတယ္။ ဒါဟာတကယ့္ အမွန္တရားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာရမယ္ဆိုရင္ ဘာလီနဲ႕ လြန္ဘြတ္ ဟာ ကီလိုမီတာ ႏွစ္ဆယ္ မဲ့မဲ့မွ်သာ ရွိေပမယ့္ တစ္ကၽြန္း နဲ႕ တကၽြန္း သားငွက္တိရိစာၦန္ေတြ ဘယ္တုန္းကမွ ကူးလူးသြားလာ ဖို႕မတတ္စြမ္းခဲ့ၾကပါဘူး။ ေ၀ါ့ေလ့စ္ ရွင္းျပထားတာက ဘာလီနဲ႕ ဂ်ာဗားကၽြန္းမႀကီး ၾကားက ေရလက္ၾကားဟာ မီတာ ႏွစ္ရာ အနက္သာရွိေပမယ့္၊ ဘာလီ နဲ႕ လြန္ဘြတ္ၾကားက ေရလက္ၾကားကေတာ့ မီတာႏွစ္ရာ ကေန မီတာသံုးေထာင္ အထိ ရွိလို႕ပါတဲ့။

အနီးဆုံး ေရခဲေခတ္ကာလက ေရထုဟာ ေရခဲျပင္ေအာက္မွာ ပိတ္မိေနၿပီး ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ဟာ ယခုအေျခအေနထက္ မီတာတစ္ရာ့ရွစ္ဆယ္မွ်နိမ့္က် ေနခဲ့ပါတယ္။ နိမ့္က်ေနတဲ့ ပင္လယ္ ေရမ်က္ႏွာျပင္ေၾကာင့္ မေလးရွား၊ စုမၾတား၊ ဂ်ာဗား နဲ႕ ဘာလီ ဟာေျခာက္ေသြတဲ့ ကုန္းေျမတဆက္တည္း အျဖစ္ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ သို႕ေပမင့္ ၾသစေတးလ်ား၊ နယူးဂိနိ နဲ႕ နီးစပ္ရာ လြန္ဘြတ္ အပါအ၀င္ကၽြန္းေတြ က်ေတာ့ ကုန္းေျမမႀကီး အျဖစ္ တဆက္တစပ္တည္းျဖစ္ ေနခဲ့ပါတယ္။ ဘာလီ နဲ႕ လြန္ဘြတ္ၾကားက နက္ရွုိင္းတ့ဲ ေရေျမာင္း ႀကီးဟာ အဓိကအပိုင္းအျခား အျဖစ္ ျဖစ္တည္ခဲ့တာပါ။ အဲဒီေရေျမာင္းႀကီးဟာ နက္ရွုိင္းရုံသာမကပဲ အင္မတန္လဲ ေရစီးသန္လွပါတယ္။ ဒုတိယကမာၻစစ္ အတြင္းက ၾသစေတးလ် က ေန စကၤာပူကို ခ်ီတက္ ခုတ္ေမာင္း လာတဲ့ ေရငုတ္သေဘၤာ ႀကီးဟာ ေရစီးေၾကာင္း အတြင္း မွာ ၁၀ နာရီေလာက္ တစက္ကေလး မွ မေရြ႕ လို႕ တိုက္ပြဲ ပုံစံ အသည္းအသန္ ထိုးေဖာက္ထြက္ခဲ့ရတာ ရွိပါတယ္။

အဲဒီေနရာက စၿပီး ပထမဆုံးေတြ႕ရမယ့္ ေပၚလီနီးရွန္း ကၽြန္းေတြ နဲ႕ ကီလိုမီတာ ေထာင္ခ်ီၿပီး အေရွ႕ယြန္းယြန္း ကို ဆက္သြားမယ္ဆိုရင္ ေတာေတာင္သစ္ပင္ေတြဟာ မိုးသစ္ေတာ ေတြလိုမဟုတ္ေတာ့ပဲ ညိဳ ေမာင္းေမာင္း အေရာင္ေတြ အျဖစ္ ေတြ႕လာရပါမယ္။ ၿခံဳပုတ္ တခုကေန တခုကို ခုံေက်ာ္ထြက္လာတတတ္တဲ့ သားပိုက္ေကာင္ေတြ ကို ေတြ႕ခ်င္မွ ေတြ႕ရမွာ ျဖစ္ေပမယ့္ ဟိုဘက္အျခမ္းမွာ လုံး၀မရွိတဲ့ သက္ရွိသတၱ၀ါ အသစ္ေတြ ျဖစ္တဲ့ ေတာဘဲရုိင္းေတြ၊ ေတာ၀က္ႀကီးေတြ၊ ပုရြက္ဆိတ္စား ေကာင္ေတြ၊ အ၀ါေရာင္အေမာက္နဲ႕ ကတၱ၀ါငွက္ေတြ၊ ခ်ဥ္ေပါင္ဖူးေရာင္ ၾကက္ေတာ ေတြ နဲ႕ ကိုမိုဒိုကၽြန္း (Komodo) မွာဆိုရင္ ေတာ့ အင္မတန္ႀကီးမားတဲ့ ဖြတ္နဂါး ႀကီးေတြ ကိုပါေတြ႕လာရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။


တကယ္ေတာ့ ေ၀ါေလ့စ္ရဲ႕ မ်ဥ္းေၾကာင္းကေလးဟာ ကမာၻ႔ေျမပုံေပၚမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ မထင္မရွားျဖစ္ေနတဲ့ လြန္ဘြတ္ကၽြန္း ကို ကမာၻေလာက ႀကီးရွိ သက္ရွိ ေတြနဲ႕ အပင္ တို႕ရဲ႕ ဆင့္ကဲျဖစ္စဥ္ သီ၀ရီ ေတြ ကိုအေျချပဳ ၿပီး ထာ၀ရဆက္သြယ္ ေပါင္းကူး ေပးတဲ့ ေနရာတခု အျဖစ္ အၿမဲေလ့လာ ရမည့္ ေနရာ သေဘာမ်ိဳး သတ္မွတ္ေပးလိုက္ သလိုပင္။

Ref:
- Wikipidia
- Britannica Online Encyclopedia
- Where World's Collide, Wallace Line by Penny van Oosterzee (Corne Cornell University Press)


Photo:
- http://www.fredlangfordedwards.com/ar_wallace/ar_wallace_malay_archipelago.htm
- http://www.libraries.uc.edu/libraries/arb/exhibits/darwin/wallace_visit.html
- http://justwallpaperdownload.blogspot.com/2011/04/malaysia-rainforest.html
- http://animals.howstuffworks.com/animal-facts/komodo-bite.htm

ဆက္ဖတ္ၾကည္႔မယ္...

ျပန္သိမ္းေပးခဲ႔မယ္....